د ملګرو ملتونو د ماشومانو ملاتړ صندوق( یونېسف) وايي، درې میلیونه افغان ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دي.
یونېسف د شاوخوا۸۵۰ زره ماشومانو د خوارځواکۍ کچه ژوند ګواښوونکې بللې او وايي، باید ژر ترژه یې درملنه وشي.
یونېسف دغه راز ویلي، روان کال نږدې ۲۴ میلیونه افغانان بېړنیو بشري مرستو ته اړتیا لري، چې نیمايي ماشومان دي.
یونېسف زیاتوي:« روان کال په افغانستان کې ۲۳.۷ میلیون وګړي، چې نیمایي یې ماشومان دي، بشري مرستو ته اړتیا لري. اټکل دی، چې په ۲۰۲۴ز کال کې نږدې ۲.۹ میلیونه ماشومان په شدیدې خوارځواکۍ اخته دي. له دې ډلې د۸۵۰ زره ماشومانو د خوارځواکۍ حالت ژوند ګواښوونکی دی او درملنې ته اړتیا لري.»
روغتیا وزارت د یونېسف له خوا د خپرو شویو شمېرو په تړاو څه نه وايي، خو زیاتوي، چې د کره والي په تړاو یې ارزونې کوي.
د عامې روغتیا وزارت ویاند ډاکټر شرافت زمان امرخېل وايي: « هغه شمېرې یوڅه ناسمې دي، چې د نړیوالو ادارو له خوا وړاندې کېږي او وايي سږ کال په افغانستان کې ۳ میلیونه ماشومان په شدیده خوار ځواکۍ اخته دي. د عامې روغتیا وزارت شمېرې ښيي، چې د دغو ماشومانو شمېر د تېر کال په پرتله کم شوی او خدمات ورته ښه شوي دي. همدا اوس له درې زرو زیات سایټونه او مرکزونه فعال دي او په کې پر خوارځواکۍ اخته مېندو او ماشومانو ته خدمتونه وړاندې کېږي.»
د دې ترڅنګ، یونېسف د اروپايي ټولنې د ۱۳ میلیونه یورو نوې مرستې خبر ورکړی او وايي، دغه مرسته به د ماشومانو د خوارځواکۍ پر درملنې او سیمه ییزو ټولګیو کې د ښوونې روزنې پر بهیر ولګول شي.
یونېسف زیاته کړې: په پام کې لري د اروپايي ټولنې په ۱۳ میلیونه یورو مرستې ۶۲زره کارتنه چمتو شوي درملیز خواړه برابر کړي او ۱۶۰۰ روغتیايي کارکوونکي به وروزي، ترڅو پر خوارځواکۍ اخته کوچنیو ماشومانو درملنه وکړي. همدارنګه یونېسف به د زدکړو په برخه کې د ابتدائیه دورې ۹۵۰۰ زده کوونکو ته ۲۷۵ نوي سیمه ییز ټولګي پرانیزي.»
د دې ترڅنګ، د ملګرو ملتونو د ماشومان ملاتړ صندوق په افغانستان کې تعلیمي او ښوونیزه برخه له بحران سره مخ بللې.
یونېسف په تېر زېږدیز کال ترسره کړو سروې ګانو له مخې ویلي، د ټول هېواد پر کچه نیمايي ماشومان دا مهال لومړنیو ښوونځیو ته له تللو پاتې دي.
بل پلو، د خوړو نړیول پروګرام وايي، افغان ښځې د نړیوالو مرستو د بندېدو له کبله تر ټولو لوړه بیه پرې کوي.
دغه یونېسف زیاتوي، له یو میلیون زیاتې مېندې او ماشومان تر دې وروسته په افغانستان کې د بودیجې د جدي کمښت له امله خوراکي مرستې نه شي ترلاسه کولی.
د سیاسي چارو شنونکی نورالله عزیز وايي: « که څه هم نړیوالو مرستو په بېلابېلو برخو کې د افغانستان له اقتصاد سره اوږه ورکړې او د افغانستان مالي نظام یې له رکود څخه ژغورلی، خوا دغه مرستې په یوازې ځان بسنه نه کوي او اړتیا ده، چې په نورو برخو کې له پراختیايي مرستو سره یوځای شي.»
دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام شاوخوا څلور میاشتې وړاندې د خوړو د نړیوال بحران په تړاو خپل کلنی راپور خپور کړ او افغانستان یې د خوراکي توکو له اړخه د ۵۹ ناامنه هېوادونو له ډلې، له کانګو، نایجریا او سوډان وروسته په څلورم ځای کې درولی او وايي، وګړي یې له شدیدې خوراکي ناامنۍ سره مخ دي.
همدارنګه، یاد پروګرام څه باندې ۱۵ میلیونه افغانان د بشري مرستو وړ بولي او زیاتوي، چې ۳.۲ میلیونه افغان ماشومان، چې عمرونه یې تر پنځو کلونو کم دي، له شدیدې خوارځواکۍ ځورېږي.
