که څه هم عامې روغتیا وزارت په هېواد کې د شکر په ناروغۍ د اخته کسانو د کره شمېر په اړه څه نه وايي، خو زیاتوي چې د دې ناروغۍ د مخنیوي او کنټرول لپاره یی ملي سټراټیژي جوړه کړې ده.
د دې وزارت چارواکي، چاغښت یا د وزن زیاتوالې، د فزیکي فعالیت کموالی، ډېر عمر او د وینې لوړ فشار د شکر ناروغۍ له لاملونو ګڼي او د مخنيوي لپاره يې د ورزش سپارښتنه کوي.
د عامي روغتیا وزارت د روغتیايي خدمتونو وړاندې کولو معین عبدالولي حقاني وايي: « شکر داسې ناورغۍ ده چې نن په نړۍ کې له سترو ګواښونو څخه شمېرل کېږي او د ډېرو ټولنو اقتصادي او روغتیايي جوړښت ته زیان رسوي. دا ناروغي یوازې د یوه شخص ستونزه نه ده بلکې پر کورنیو، ټولنیزو بنسټونو، د کار پر تولید اوږدمهاله او نه جبرانېدونکې اغېزې لري.»
د ډاکټرانو په وینا، اوس مهال په ټوله نړۍ کې۵۹۰ میلیون تنه د شکرې په ناروغۍ اخته دي. دوی وايي د نه درملنې په صورت کې دا ناروغي ناوړه روغتیایی پایلې لرلې شي، لکه د زړه حمله، دماغي سکته، د پښتورګو کمزورتیا، ړندېدل او د بدن د غړیو ضایع کېدل.
د عامي روغتیا وزارت د روغتیایي رییس حیدر خان حیدر وايي: « نه یوازې دا چې موږ د ورزش په وسیله د شکر ناروغۍ مخنیوی کوو بلکې د ډېرو قلبي او رواني ناروغیو په درملنه کې هم رول لري. دا د درملنې اسانه او ارزانه لاره ده.»
ډاکټر نور ولي ناصري وايي: « د دې لپاره چې موږ د دې خطرناکې ناروغۍ څخه خپل ځان، کورنۍ او ټولنه وساتو، دا د عمل ورځ ده، کار به کوو، فزیکي فعالیت به کوو، صحي خواړه به خورو او نور خلک به هم تشویقوو.»
ډاکټران وړانديز کوي چې خلک د شکرې په وړاندې زیات پوهاوي او د ناروغانو لپاره ملاتړو سیسټمونو ته اړتیا لري.
ځينې نور چارواکي ورزش نه یوازې د سالم بدن لپاره مهم ګڼي بلکې په خبره یې، د بېلابېلو ناروغیو مخنیوی هم کوي. دوی ډاډ ورکوي چې د ورزشي فعالیتونو له لارې به خلکو ته د شکر ناروغۍ په اړه عامه پوهاوی کور په کور ورسوي.
د المپیک ملي کمېټې فني، حرفوي او مسلکي مرستیال احمد جان ځدراڼ وايي: « موږ د ورزش ادارې په استازیتوب عامې روغتیا وزارت ته ډاډ ورکوو چې تر خپلې وسې به په دې کار کې همکاري کوو.»
د کېک بوکسېنګ فډراسيون دا ډول پروګرامونه د شکرې کڼترول لپاره اغېزناک بولي او ټینګار کوي چې هر کس باید په ورځ کې نیمه ګړۍ چټک مزل یا ورزش وکړي.
د کېک بوکسېنګ فډراسيون رییس شېر احمد هاشمي وايي: « هر انسان باید د ورځې نیم ساعت ورزش وکړي. نیم ساعت پلی تګ زموږ د یوه کال ژوند ضمانت کوي. هرڅومره چې ډېر ورزش وکړو، هغومره به مو صحت ښه وي. ورزش صحت او صحت ثروت دی.»
شکر يا ډیابېټس یوه اوږدمهاله ناروغي ده چې د پانکراس له کمکارۍ او انسولینو د ناکافي تولید له امله رامنځته کېږي. د انسولین په نه شتوالي کې بدن نه شي کولی جذب شوي خواړه په سمه توګه ووېشي چې زیاتوالی یې په وینه کې د ګولوکوز د پرڼ کېدو یا غلظت لامل کېږي.
