د ډسمبر۳ د معلولینونړیوالې ورځې سره برابره ده. دغه ورځ له ۱۹۹۲ زېږدیز کال راهیسې هرکال د ملګرو ملتونو له خوا معلولينو ته د حکومتونو او ټولنو د پام اړولو په موخه لمانځل کېږي.
د شهيدانو او معلولينو چارو وزارت مسوولین وايي، دا مهال ورسره شاوخوا ۶۶۰ زره معلولین، کونډې او يتیمان ثبت دي او په خبره يې روان کال یې څه باندې ۱۰ میلیارد افغانۍ معلولیت لرونکو کسانو، کونډو او یتیمانو ته د بانکي سیستم له لارې ورکړې دي.
دوی زياتوي، په نویو نږدې ۲۰۰ زره ثبت شویو معلولینو کې د طبیعي پېښو له امله زیانمن شوي کسان، د اسلامي امارت او پخواني حکومت سرتېرې شامل دي.
د شهيدانو او معلولينو چارو وزارت د اطلاعاتو او عامه اړیکو رییس فیصل خاموش وايي: « اوسه پورې ۱۰ میلیارده ۹۰۶ میلیونه افغانۍ یتیمانو، معلولانو او کونډو ته د یوه شفاف بانکي سیسټم له لارې حواله شوې دي. د دې ترڅنګ، د شهدانو او معلولینو چارو وزارت د مرکز ترڅنګ په ټول هېواد کې ۱۸۹ زره ۶۳۵ تنه معلولین ثبت او راجسټر کړې دي.»
د ډسمبر ۳ د معلولیت لرونکو د نړیوالې ورځې نومولو موخه، د خلکو ترمنځ د معلولیت اړوند مسایلو په تړاو د عامه پوهاوي لوړول او د معلولیت لرونکو کسانو د وقار، حقونو او هوساینې ملاتړ یاد شوی.
خو په افغانستان کې لسیزو جګړو میلیونونه افغانان نه یوازې معلول کړي بلکې هغوی یې له سخت بشري وضعیت سره هم مخ کړې دي.
د نوراحمد په نوم یو معلول کس وايي: «هرڅومره هڅې مې چې وکړې، ځای یې ونه نیو. آخر دې پایلې ته ورسېدم چې له ما څه نه جوړېږي. بیا مې دا کهنه دوزي پیل کړه او اوس مې ژوند په غریبۍ او بېوزلۍ کې تېرېږي. ټوله ورځ ناست یم خو ۱۰۰ افغانۍ هم نه شم پیدا کولی.»
۲۶ کلن صفيالله چې ۸ کاله وړاندې یې دواړه پېښې د بمي چاودنې له امله پرې شوي، له سرپرست حکومت غواړي چې د درملنې او ورته د کار زمينې په برابرولو کې همکاري وکړي.
صفي الله زیاتوي: « زما پلار وفات شوی، ۶ کسان فامیل، کوچني وروڼه او خویندې را له غاړې دي او بل څوک د کار کولو هم نه لرو. په یوه لاسي کراچۍ کې مې ماسکونه، دستکش او نور توکي پلورل، هغه هم ښاروالۍ رانه یوړه او بېرته یې نه راکوي. اوس د سړکو پرمخ ګرځم که کوم څوک کومک راسره وکړي، له دولت هم د مرستې غوښتنه کوم.»
که څه هم ملګري ملتونه دغه ورځ د یوه ځانګړي پیغام په توګه لمانځي، خو د معلولینو ورځ په نړۍ کې له هغو میلیونونه کسانو سره د مرستې او شفقت لپاره مهمه بلل کېږي چې جګړو او ناخوالو نیمګړي نيمه خوا کړي دي.
