د ماشومانو ژغورنې نړیواله اداره (سېف ده چېلډرن) وايي، نړۍ کې هر کال ۴.۹ میلیونه ماشومان د داسې ناروغیو له امله ساه ورکوي چې درملنه یې شونې ده.
دغې ادارې له لوري په خپور شوي راپور کې ویل شوي، د اقلیم بدلون، شخړې او جګړې او نړیوال بېړنی روغتیايي حالت هغه ګواښونه دي چې د ماشومانو ژوند یې له ګواښ سره مخ کړی.
راپور کې ویل شوي، اوس د دې وخت رارسېدلی چې د دغو ماشومانو د ژوند ژغورلو لپاره عملي ګامونه واخیستل شي؛ ځکه چې ماشومان هم د ژوند کولو حق لري.
د راپور یوه برخه:« «هر کال په نړۍ کې ۴.۹ ميلیونه ماشومان د مخنیوي وړ ناروغیو له امله مري. د اقلیم بدلون، شخړې او نړیوال بېړنی روغتیايي حالت په ټوله نړۍ کې د ماشومانو ژوند ګواښي، خو اوس د عمل وخت دی او هر ماشوم د ژوند کولو حق لري.»
افغان ماشومان هم له دې ګواښوونکي وضیعت خوندي نه دي.
په افغانستان کې د کورنیو ناسم اقتصادي وضعیت، اقلیمي بدلون او اوږدو جګړو د افغان ماشومانو ژوند او راتلونکی له ګواښ سره مخ کړی، له زده کړو یې ایستلي او درنو کارونو ته یې اړ کړي دي.
د کابل ښار د موټرو د ترمیم په یوه سرای پر کار بوخت ماشوم وايي: « سهار اوه بجې راځم د ماښام تر اوو بجو کار کوم. هره ورځ ۵۰ افغانۍ راکوي او کور ته پنځه دانې ډوډۍ وړم. زه تر ځان لوی وروڼه نه لرم او پلار مې شهید شوی. د دې لپاره مکتب ته نه ځم چې څو روپۍ پيدا کړم او کور ته ډوډۍ یوسم.»
یوتن بل کارګر ماشوم وايي: « سهار وختي شپږ بجې راوځم او د شپې تر لسو یا یوولسو بجو پورې دلته کار کوم. کله ۱۰۰ شي کله ۱۵۰ او کله هم ۵۰ یا ۶۰.»
کابل ښار کې یوه کارګره ماشومه وايي: «وروڼه مې کوچني دي، شپږ بجې ښوونځي ته ځم او لس بجې رخصت کېږم او بیا راځم دلته کار کوم. ۱۰۰ تر ۱۵۰ افغانۍ کارکوم او ډوډۍ وړم.»
یو بل کوچنی ماشوم وايي: « اووه بجې له کور راوځم او تر شپږ شپږنیمو بجو کار کوم بیا ځم کور ته. ۱۵۰ تر ۲۰۰ کار کوم او کور ته ډوډۍ وړم. ښوونځي ته تلم خو محروم شوم.»
په ورته وخت کې د کارو او ټولنیزو چارو وزارت وايي، جګړو او طبیعي پېښو افغان ماشومان له ستونزو سره مخ کړي خو اوس مهال زرګونه بې سرپرسته افغان ماشومان د دې وزارت په روزنتونونو کې چې لګښت یې د حکومت له بودیجې ورکول کېږي، تر روزنې لاندې دي.
د کاراو ټولنیزو چارو وزارت ویاند سمیعالله ابراهیمي وايي: « دا چې د طبیعي او غیر طبیعي پېښو لومړی لاس قربانیان ماشومان دي، په افغانستان کې د تېرو جګړو او ناخوالو له امله ماشومان ډېر زیانمن او متأثره شوي دي. دغې ستونزې ته د رسېدو لپاره د کار او ټولنیزو چارو وزارت هغه یتیم او بې سرپرسته ماشومان چې له ستونزو سره مخامخ وي، د دوی لپاره یې په کابل او ولایتونو کې روزنتونونه فعال کړي چې خوشبختانه د ۱۰ زرو په شاوخوا کې یتیم او بې سرپرسته ماشومان په کې ساتل کېږي. همدارنګه په دغو روزنتونونو کې یادو ماشومانو ته د تعلیم او تربیې ترڅنګ د ژوند نور سهولتونه او امکانات هم برابر شوي دي.»
ابراهیمي شمشاد سره د خبرو پرمهال له ټولو هغو نړیوالو ادارو او بنسټونو چې د ماشومانو د حقونو په برخه کې کار کوي، وغوښتل چې د افغان ماشومانو ستونزو ته هم پاملرنه وکړي او د ژوند د ښه والي لپاره یې د حکومت له لارې مرستې پیل کړي.
ابراهیمي زیاته کړه: « پر نړیواله کچه هغه بنسټونه او موسسات چې د ماشومانو ستونزو ته رسېدنه یې مسوولیت او مکلفیت دی، له هغوی مو غوښتنه دا ده چې په افغانستان کې د اسلامي امارت له اصولو سره سم، د کار او ټولنیزو چارو وزارت په ګډه همغږۍ او نږدې همکارۍ د دغو ماشومانو ستونزو ته په رسېدنه کې خپل مسوولیت په سمه توګه اداء کړي.»
ماشومان د ټولنې او هېوادونو راتلونکی یادېږي، خو نه یوازې په افغانستان بلکې ډېرو هېوادنو کې د تاوتریخوالي، طبیعي پېښو او د ولسونو د اقتصادي ستونزو لومړۍ درجه قربانیان دي.
د رسمي شمېرو له مخې، هرکال په نړۍ کې نږدې ۵ میلیونه ماشومان خپل ژوند له لاسه ورکوي.
