پر افغانستان د اسلامي امارت له بیا واکمنېدو وروسته د نړیوالو او په ځانګړي ډول د امریکا له لوري سياسي، اقتصادي او بانکي بندیزونو د افغانانو پر بشري وضعيت ناوړه اغېز وکړ او ميليونه افغانان يې له فقر او بېوزلۍ سره مخ کړې دي.
له دې سره، امریکا د يوه بل ګام په پورته کولو سره د خوړو له نړیوال پروګرام(ډبلیو.اېف.پي) غوښتي چې په بېوزله هېوادونو کې د امریکا بشري مرستې وځنډوي.
د رویټرز خبري آژانس د راپور له مخې، امریکا دغه مرستې وروسته له هغې ځنډوي چې د جنورۍ پر ۲۴مه، د امریکا بهرنیو چارو وزارت د ژوند ژغورنې بېړنۍ مرستې له دې بندیزونو مستثنا اعلان کړې.
د رویټرز خبري آژانس د راپور یوه برخه:« په داسې حال کې چې د امریکا بهرنیو چارو وزارت د خوړو نړیوال پروګرام په اړه یې سمدسي څه نه دي ویلي، خو امریکا هر کال ۲ میلیارد ډالر د خوړو نړیوال پرواکرام ته ورکوي چې له بندیدو سره به یې په یمن، سوډان، کانګو ډیموکراټیک جمهوریت او یو شمېر نورو بې وزله هېوادونو کې د دې پروګرام فعالیتونه ودریږي.»
د سرپرست حکومت اقتصاد وزارت چارواکي بیا د نړیوالو مرستندویه بنسټونو له خوا کېدونکې مرستې د هېواد اقتصادي ودې لپاره اغېزمنې نه بولي.
د اقتصاد وزارت ویاند عبدالرحمان حبیب وايي: « دا چې زموږ د اقتصادي ودې لپاره ټول پروګرامونه او فعالیتونه له خپلو عایداتي سرچېنو تمویل کېږي او په دې برخه کې د بهرنیو بنسټونو او هېوادونو په مرستو باندې متکي نه یو، نو زموږ پر اقتصادي ودې کوم منفي اغېز نه لري. مګر د دغو بنسټونو د فعالیتونو بندېدل عامو خلکو لپاره د معیشتي ستونزو په حل کې کوم چې د اقلیمي تغییراتو، وچکالۍ یا طبیعي حوادثو له خوا غېزمن شوي ول، یوه اندازه اسانتیاوې یې برابرولې چې د لنډ مهال لپاره کولی شي د یو شمېر کورنیو معیشتي ستونزو ته د رسېدنې په برخه کې خپل تأثیرات ولري. خو بیا هم د هېوادوالو لپاره د بېړنیو مرستو د رسېدنې په موخه، تدابیري او حمایتي برنامې موجودې دي او د تشویش وړ خبره نه ده.»
په ورته وخت کې د اقتصادي چارو شنونکي بیا په هېواد کې بشري مرستې مهمې بولي او له سرپرست حکومته غواړي چې د نړیوالو قوانینو له مخې، له نړیوالې ټولنې سره تعامل وکړي.
دوی دغه راز پر نړیوالو مرستندویه بنسټونو هم غږ کوي چې په افغانستان کې د بشري ناورین د مخنیوي لپاره د امریکا د بشري مرستو تشه ډکه کړي.
د اقتصادي چارو شنونکی معین ګل څمکنی وايي: « د دغو مرستو بندول به پر افغانانو باندې حتمن ناوړه اغېز ولري. موږ هیله لرو چې د افغانستان حکومت له امریکا پرته نورو هغو هېوادونو سره چې مرستې کوي، دوستو هېوادونو سره، د امریکا خلا ډکه کړي. که داسې نه شي، بیا به په هغه صورت کې یو ناورین رامنځته شي.»
د اقتصادي چارو شنونکی سېلاب سمندر وايي: «هیله مو دا ده چې اسلامي امارت پر وخت کوټلي ګامونه واخلي، له نړیوالې ټولنې سره د نړیوالې او سیمې هېوادونو له لوري په منل شویو اصولو او معیاراتو باندې تعامل ته غاړه کېږدي او افغانستان له دې بشري، اقتصادي او سیاسي بحران وژغوري او د افغانستان د اقتصادي ښېرازۍ او پیاوتیا لپاره لاره هواره کړي.»
د امریکا د نړیوالې پراختیايي ادارې مرستې چې په بېلابېلو مرحلو کې دي، د میلیونونو ډالرو ارزښت لري.
دغه اداره د افغانستان په ګډون په یو شمېر بېوزله هېوادونو لکه یمن، د کانګو ډیموکراټیک جمهوریت، سوډان، د منځنۍ افریقا جمهوریت، هایټي او مالي کې د خوړو مرستې برابروي.
د اقتصادي چارو شنونکو په اند، که دا مرستې بندې شي، نو د افغانانو پر ژوند په ناوړه اغېزه وکړي او په هېواد کې به ستر اقتصادي او بشري بحران رامنځته شي.
