د روان زېږدیز کال د جنوري په ۳۱مه په بلوچستان کې د بلوڅانو ازادي غوښتونکي پوځ(بياېلاې) له لوري د هيروف عملياتو دويم پړاو پرمهال خونړيو بريدونو، په پاکستان کې جدي اندېښنې پيدا کړې او بحثونه يې را وپارول.
د دې هېواد سياسي ګوندونو په دې بریدونو کې د پوځیانو وژل کېدو له امله وير وکړ او په ورته وخت کې یې د بلوڅانو پر وړاندې د پاکستان پوځي رژيم پر پاليسيو هم نيوکې وکړې.
د جمعیت علمای اسلام ګوند د پاکستان له پوځ وغوښتل چې له بلوڅانو سره د ازمويل شوي زور زياتي په ځای، د جوړجاړي تګلاره غوره کړي.
د پاکستان جمعیت علمای اسلام ګوند غړی حافظ حمدالله وايي: « د بلوچستان ستونزې سیاسي حل را ایستل ډېر ضرور دي. د بارودو نسخه له لسیزو راهیسې ازمویل کېږي، خو ټپونه لا پسې ژورېږي، نو د جراحۍ پر ځای د ټپونو لپاره مرهم په کار دی.»
په ورته مهال، د پاکستان پر وړاندې د بلوڅانو ازادي غوښتونکو غورځنګونو او مدني حرکتونو دريځ د لوېديځو سياستوالو له خوا هم له غبرګونونو سره مخ دی.
مخکينی امريکايي ډېپلوماټ زلمی خلیلزاد وايي، د بلوچستان په تړاو د پاکستان تګلارې ناکامې دي او دا هېواد دې هلته د امنيتي وضعيت مهارولو لپاره خپلې سټراټیژۍ بدلې کړي.
زلمی خلیلزاد ویلي: « د پاکستان له خوا د بلوچستان لپاره تعقيب شوې تګلاره ناکامه کېږي. لکه څنګه چې د بلوڅانو د تېرې ورځې په لویو او همغږو بریدونو کې وليدل شول، د پاکستان په تګلاره کې جدي بحران شته. دا تګلاره بدلون ته اړتیا لري. خو پوښتنه دا ده چې ایا بدله به شي؟»
د دې ترڅنګ، د سوېلي اسيا د چارو مطرحو امريکايي څېړونکو هم د بلوچستان طبیعي زېرمو په اړه د امريکا او پاکستان هوکړې ته په اشارې واشنګټن ته خبرداری ورکړی چې په دې هوکړه کې دې له احتياط کار واخلي.
د سوېلي اسيا د چارو څېړونکي مايکل کوګلمن ویلي:« د بلوچستان بریدونه باید هغو کسانو ته خبرداری وي چې په کې سپینه ماڼۍ هم شامله ده او غواړي د پاکستان په مهمو کانونو کې پانګونه وکړي. ډېری کانونه په هغو سیمو کې دي چې نن پرې د بلوڅو ازادۍ پوځ يا بياېلاې بریدونه کړي. بياېلاې د ځايي سرچینو له بهرنۍ ګټه اخيستنې سره مخالفت لري.»
د بلوڅو د ازادۍ پوځ له لوري د هېروف عملياتو دويم پړاو وروستي بريدونه د پاکستاني ځواکونو لپاره مرګوني بلل شوي او ياد پوځ ته منسوبو ادرسونو ادعا کړې چې په دې بريدونو کې يې شاوخوا ۸۰ پاکستاني عسکر وژلي.
د پاکستان کورنيو چارو وزير شنبه ناوخته د روان وضعیت ارزونې او سيمهييزو چارواکو ته د ډاډګېرنې په موخه کوټې ته ورغلی و او هلته يې تور پور کړی چې هند د بلوڅو له ازادۍ پوځ سره پوځي او سټراټیژیکه همکاري لري.
د پاکستان کورنيو چارو وزير محسن نقوي وايي: « يو څه چې ډېر مهم دي او باید ټوله نړۍ پرې وپوهېږي، دا دي چې ترهګري عادي ترهګري نه ده. د دې بريدونو ترشا هند لاس لري. په باوري توګه زه ویلی شم چې دا بريدونه هند پلان کړي او اسانتیاوې يې ورته چمتو کړې وې. پاکستان د هند مداخلې په اړه شواهد لري او نړيوالې ټولنې ته به يې وړاندې کړي.»
د پاکستان ګڼو مهمو چارواکو هم په بلوچستان کې له وروستيو تندریزو بريدونو وروسته دا ډول څرګندونې کړې او يادو بريدونو ته يې له هند سره تړاو ورکړی.
بله خوا، د بلوڅانو د يووالې کمېټې مشرې ماهرنګ بلوڅ پر خپلې اېکس پاڼې د هغې مجلې انځور خپور کړی چې زالبل زنداني په نوم د ورکو شويو، وژل شويو او په سختو ظلمونو کې د ایسارو بلوڅو مستندې کيسې په کې را ټولې کړای شوې دي.
بلوڅ فعالان وايي، د پاکستان حکومت يې بنسټيز حقونه تروړلي، طبیعي زېرمې يې چور، مخکښان يې ور وژلي او په قصدي توګه يې د بلوچستان ناکراريو ته لاره هواره کړې ده.
