د روغتیا نړیوال سازمان(ډبلیو.اېچ.او) وايي، د اسلامي پراختیايي بانک په ملاتړ هڅه کوي افغانستان کې میندو او ماشومانو لپاره موجوده روغتیايي خدمات لا پیاوړي کړي.
دې سازمان په خپل تازه خپاره کړي راپور کې افغانستان د میندو مړینی له پلوه لاهم مرګونی هېواد ګڼلی او وايي، اوس هم په دې هېواد کې په هر یو ساعت کې یوه مور د زیږون پر مهال ساه ورکوي.
د روغتیا نړیوال سازمان وړاندې ټینګار کړی چې میندو ته د زېږون پر مهال چې ډېر کله له خطرناک حالت سره مخامخ کېږي، ټول روغتیایي امکانات باید ورته په پام کې نیول شوي وي.
د روغتیا نړیوال سازمان په راپور کې راغلي: « موږ د اسلامي پراختیایي بانک په سخاوتمندانه ملاتړ سره په ټول افغانستان کې میندو او ماشومانو ته اساسي روغتیایي خدمات برابرول غواړو. د دې کار اساسي موخه دا ده چې میندو ته په خوندي ډول د ماشوم زیږون امکانات برابر شي. له دې سره خوا کې، هڅه کوو هغو مېرمنو ته هم لازم خدمات وړاندې شي چې د ماشوم په زېږون کې ستونزې لري.»
د روغتیا نړیوال سازمان دغه راز ویلي، په هرو ۱۰۰ زرو ژوندیو زېږونونو کې اکثریت میندې د بېلابېلو لاملونو په تېره بیا د وینې لوړ فشار او ستونزمن زېږون له امله ژوند بایلي.
د راپور له مخې، هغه میندې چې له دې حالت څخه ژوندۍ ووځي، وروسته بیا له ناسمو پایلو سره مخ کېږي.
د روغتیا نړیوال سازمان په دې اړه ویلي: « په افغانستان کې په هرو ۱۰۰ زرو ژوندیو زېږونونو کې ۵۲۱ میندې د ځینو داسې ستونزو له کبله ژوند بایلي چې مخنیوی یې اسانه دی. د مثال په توګه، د وینې لوړ فشار، عفونت او ستونزمن زېږون خپل ژوند بایلي.»
وموغوښتل د روغتیا نړیوال سازمان د دې راپور په اړه د عامې روغتیا وزارت نظر هم واخلو، خو نظر یې له موږ سره شریک نه کړ.
د نسايي ولادي څانګې یو شمېر ډاکټرانې بیا په هېواد کې د میدواره میندو د مړینې لوړې شمېرې ته په کتو وایي، د زېږون پر مهال د میندو مړینې د مخنیوي لپاره اړتیا ده چې د میندوارۍ په لومړیو میاشتو کې میندو ته پوهاوی ورکړل شي.
دوی همداراز د معیاري روغتونونو کمښت او د میداورۍ پر مهال میندو ته نه پاملرنه هم د میندومړینې یو له اساسي عواملو بولي.
د نسايي څانګې ډاکټره کوکب نواب وايي: « د میندو مړینې د مخنيوي لپاره باید په ځانګړې توګه ولایتونو کې د حامله میندو لپاره د مشاورې او لارښوونې لپاره مرکزونه جوړ شي او دغه راز د نارینه و لپاره هم د عامه پوهاوي پروګرامونه جوړ شي. همدارنګه باید لرې پرتو او غرنیو سیمو کې روغتیايي مرکزونه او کلینیکونه زیات شي، ترڅو د مړینې کچه راټیټه شي.»
له دې ور هاخوا، د ماشومانو روغتیا هم هغه څه ده چې ژورې اندېښنې یې په اړه ښودل کېږي.
د عامی روغتیا وزارت د عامه خواړو ریاست بیا په ماشومانو کې د خوارځواکۍ زیاتېدو خبره کوي او وايي، خوار ځواکي ډېرکله د ماشومانو مړینې سبب هم ګرځي.
د چارواکو په خبره، په خوارځواکۍ د اخته ماشومانو د درمنلې لپاره ځینې ځانګړي پروګرامونه په پام کې نیول شوي دي.
د عامې روغتیا وزارت د خواړو ریاست یو مسوول ذبیح الله وايي: « په بېړنیو حالاتو کې زموږ خدمات داسې دي چې په خوارځواکۍ اخته ماشومانو ته ځانګړې پاملرنه کېږي او هغه ټول ماشومان چې عمرونه یې له پنځو کالو کم وي، تر دې پروګرام لاندې نیول کېږي. همدارنګه موږ په ټولو کلینیکونو کې د مشاورې څانګه لرو . له ټولو میندو هیله لرو چې د میندوارۍ پرمهال هره میاشت ورشي او مشوره واخلي.»
د روغتیا نړیوال سازمان له خوا دا راپور داسې مهال ورکړل شوی چې د یونیسف ادارې د یوه راپور له مخې، افغانستان به تر ۲۰۳۰ میلادي کاله ډېرې ښځینه ډاکټرانې له لاسه ورکړي.
د دوی د معلوماتو له مخې، د دې کار یو له اساسي عالتونو هم د نجونو پر وړاندې د ښوونځیو او پوهنتونو د دروازو تړل ښودل شوي.
