د اوکراین جګړې په اړه د امریکا او روسیې ترمنځ د مذاکراتو پیل کېدو د اروپايي هېوادونو دریځ بدل کړی او اندېښنې یې زیاتې شوې دي.
دغه مذاکرات چې پرون(د فبرورۍ پر ۱۸ مه) د سعودي عربستان پلازمېنه ریاض کې پیل شول، د اوکراین، فرانسې، بریټانیا او یو شمېر نورو اروپايي هېوادونو له غبرګونونو سره مخ شوي دي.
د بریټانیا لومړي وزیر په پاریس کې د اوکراین راتلونکي برخلیک او اروپا ته د احتمالي بې ثباتیو متوجه کېدو په اړه د اروپايي ټولنې د غړیو هېوادونو بېړنۍ ناستې ته ویلي، اوکراین به یوازې نه پرېښودل کېږي.
کېیر سټارمر د ریاض په کوربتوب د امریکا او روسیې په مذاکراتو کې د اوکرایني استازو په نه ګډون نېوکه کړې او ټینګار یې کړی چې اوکراین به له هغه برخلیک وساتي چې په ۲۰۲۱ زېږدیز کال افغانستان ورسره مخ شو.
سټارمر زیاته کړې: « لندن په دې نظر دی چې اوکراین ته باید په هر قیمت سوله رانه وړل شي. د کیف استازي باید د مذاکراتو په مېز حاضر وي، ځکه اوکراین د شاتګ په لور نه شي تللی. موږ به هغې سناریو ته بیا اجازه ور نه کړو چې په ۲۰۲۱ زېږدیز کال امریکايي ځواکونه له افغانستانه په عجولانه توګه ووتل. زه ډاډمن یم چې ولسمشر ټرمپ به هم د دې مخنیوی وکړي.»
په ورته مهال، د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلېنسکي له یوې جرمني رسنۍ سره په خبرو کې ویلي، که په اوکراین کې له جګړې وروسته په بېړنۍ توګه او د سولې په مذاکراتو کې د اوکرایني استازو له حضور پرته د جګړې په درېدو او یا اوربند سلا وشي، دا هېواد به د افغانستان په برخلیک اخته شي.
ولودمیر زېلېنسکي زیاته کړې: « د مذاکراتو په مېز زموږ د حضور نه شتوالی ښه پایله نه لري. زه فکر نه کوم د افغانستان په څېر برخلیک لرونکي اوکراين سره دې څوک علاقه ولري. موږ پوهېږو چې بې پلانه د پرېکړو عملي کول او شاتګ کوم ډول پایلې لرلی شي.»
بله خوا، د سیاسي چارو یو شمېر کارپوهان وايي امریکا او د ناټو غړیو هېوادونو په افغانستان کې د دوه لسیزو حضور سربېره ونه شو کولی خپلې پالیسۍ او قوانین تطبیق کړي.
د دوی په خبره، اوس مهال په اوکراین او منځني ختیځ کې هم دغه هېوادونه له ورته برخلیک سره مخ دي.
د سیاسي چارو شنونکی فیض محمد ځلاند وايي: « افغانستان کې دوه لسیزې د امریکا پر مشرۍ تقریبا ً ټولې نړۍ، ناټو او اروپايي ټولنې هڅه وکړه چې په افغانستان کې سیاسي بېخ بناوې بدلې کړي، دیموکراټیکې سیاسي بېخ بناوې رامنځته کړي، اقتصادي بڼه بدله کړي، د کپيټلېزم له نظره د آزاد بازار اقتصاد ته وده ورکړي او دغه راز په ټولنیزو تعاملاتو کې اصلاحات راولي. مګر موږ ګورو چې دا ټول مسایل له ټکر سره واقع او ناکام شول.»
د سیاسي چارو شنونکی عبدالواحد فقیري وايي: « اروپایان او په عمومي توګه نور خلک یا افغانان د ریاض خبرې د دوحې له خبرو سره مشابه بولي؛ که څه هم په دوحه کې طالبان موجود وو، خو د افغانستان حکومت یا پخوانی جمهوریت نه و. حال دا چې د سعودي عربستان په خبرو کې هېڅ یو اوکرایني وګړی موجود نه دی، نه یې مخالفین موجود دي او نه یې حکومت.»
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جنورۍ پر ۲۰ واک ته له رسېدو ورسته ژمنه وکړه چې د اوکراین جګړه به پای ته رسوي.
ټرمپ د یاد هېواد جګړې پای ته رسولو لپاره د امریکا بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو په ګډون یو شمېر مهم چارواکي له روسییې سره د خبرو لپاره سعودي عربستان ته استولي دي.
د روسیې دولتې خبري آژانس(ټاس) راپور ورکړی چې امریکايي او روسي استازو له لاس ورکولو پرته د سعودي عربستان په منځګړیتوب د مذاکراتو په مېز خبرې پیل کړې دي.
