د بشري حقونو مدافع بنسټونو او د ملګرو ملتونو د اندېښنو پر دوام، چې د منځني ختیځ له روانو کړکېچونو سره تړاو لري، تازه د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند په یوه خبري غونډه کې په څو هېوادونو کې د بېځایه شویو کسانو د شمېرو د زیاتېدو په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده.
نوموړي د کډوالو په چارو کې د ملګرو ملتونو عالي کمېشنرۍ له قوله ویلي، چې په منځني ختیځ کې د روانې جګړې او د افغانستان او پاکستان ترمنځ د جګړې په درشل کې تر اوسه پورې له ۴ میلیون ډېر کسان په افغانستان، ایران، پاکستان او لبنان کې اړ شوي، چې خپل کورونه پرېږدي.
نوموړي زیاته کړې چې په سیمه کې د روان تاوتریخوالي پراخېدل به بشري بحران، د خلکو لومړنۍ اړتیاوې او د عامه تاسیساتو ویجاړېدل زیات کړي. خو ډاډ يې ورکړی، چې ملګري ملتونه به له خپلو شریکانو سره په همکارۍ له زیانمنو ټولنو سره مرستو ته دوام ورکړي.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند، سټیفن دوجاریک وایي: «په منځني ختیځ کې له کله چې جګړه پیل شوې، له ۴.۱ میلیونو څخه زیات کسان په افغانستان، ایران، لبنان او پاکستان کې بېځایه شوي دي. منځنی ختیځ اوس د نړۍ له هغو سیمو څخه دی، چې د بشري مرستو اړتیا لرونکو خلکو تر ټولو لویه ټولګه پکې مېشته ده. پر دې سربېره شاوخوا ۱۱۷زره کسان نورو هېوادونو ته کډوال شوي دي. وروستي تاوتریخوالي د ملکي وګړو کړاوونه لا ژور کړي او ملکي زېربناوو ته یې نور هم زیان رسولی دی.»
دوجاریک همدارنګه زیاته کړې چې د لبنان د حکومت د معلوماتو له مخې، دغلته له ۸۱۶ زرو څخه زیات کسان بېځایه شوي، چې له دې جملې څخه شاوخوا ۲۸۵ زره یې ماشومان دي.
هممهاله، د بشري حقونو فعالان په دې باور دي، چې د اسلامي امارت او د پاکستان د پوځي رژیم ترمنځ د ډیورند پر فرضي کرښه د جګړې دوام، پر دې سربېره چې ملکي تاسیساتو ته زیان رسوي، د ماشومانو پر روغتیايي، روحي او رواني حالت هم ناوړه اغېزې لري.
د بشري حقونو مدافع، عبدالرزاق عدیل وایي: «په سیمه کې روان وضعیت د بشري ناورین ښکاره نښه ده. د یو شمېر ځان غوښتونکو هېوادونو سیاستونو د سیمې هېوادونو مېلیونونه وګړي له سخت ګواښ سره مخ کړي دي. که ملګري ملتونه له خپل سیاسي اقتدار او ځواک څخه په استفادې د شخړو د حل کوښښ ونهکړي؛ د سیمې هېوادونو اوسنی ثبات به له منځه لاړ شي.»
پر دې سربېره یو شمېر شنونکي د پاکستان پوځي رژیم له لوري په افغانستان کې پر بېوسه ملکي خلکو او عامه تاسیساتو د پاکستان ظالمانه بریدونو په یادولو سره ټینګار کوي، چې نړیواله ټولنه باید د جګړې پر مهال د تاوتریخوالي د کمولو او د بشري حقونو د تطبیق لپاره پر پاکستان فشارونه زیات کړي.
د نړۍوالو اړیکو شنونکی، نجیب الرحمن شمال وایي: « پر افغان خاوره د پاکستان پوځي رژیم وروستي بریدونه د ملکي او بېګناه وګړو د قربانۍ لامل شوي. همدا راز په سیمه او منځني ختیځ کې پر ایران د امریکا او اسراییل برید د ملکي تلفاتو، کډوالۍ او بشري ناورین لامل شوي، چې بېړني ملاتړ او جدي پاملرنې ته اړتیا لري.»
د یادونې وړ ده، چې د کډوالو او بېرته راستنېدونکو چارو وزارت تر اوسه پورې د افغان دفاعي ځواکونو او د پاکستان د پوځي رژیم ترمنځ د روانې جګړې له امله د کورنیو بېځایه شویو خلکو د کره شمېر په اړه څه نه دي ویلي. خو تر دې وړاندې اسلامي امارت خبر ورکړی و چې د ډیورند فرضي کرښې په اوږدو کې له ۵۰ زرو څخه زیات کسان بېځایه شوي دي.
