پاکستاني رسنۍ وایي، د دې هېواد په سوداګرۍ کې د کسر کچه ورځ تر بلې لوړېږي او پاکستان ته یې لوی مالي زیانونه اړولي دي.
د پاکستان ډاڼ ورځپاڼې راپور ورکړی چې د روان مالي کال په لومړیو پنځو میاشتو کې د پاکستان سوداګریز کسر د افغانستان په ګډون له ۹ ګاونډیو هېوادونو سره د ریکارډ ترکچې زیات شوی او په دې موده کې د پاکستان واردات د صادراتو پرتله ډېر شوي دي.
په راپور کې د سوداګرۍ د کسر کچه څه باندې ۶ میليارد ډالره چې شاوخوا ۳۹.۳۳ سلنه کېږي، لوړه ښودلې شوې ده او اټکل شوی چې دا کسر پر پاکستان د اقتصادي فشارونو د زياتوالي نښه ده.
د پاکستان چاپ ډان ورځپاڼې لیکلي: « د کسر لوړو شمېرو تر ټولو ستر لامل د پاکستان له ګاونډیو او سیمهییزو هېوادونو سره د صادراتو کمېدل دي. په دې منځ کې د پاکستان صادرات چين ته کمېدل او له افغانستان سره د سوداګرۍ بندېدل هغه څه دي چې د پاکستان په سوداګرۍ کې یې لوی کسر رامنځته کړی. د پاکستان او افغانستان ترمنځ سوداګریز بهیر د اکټوبر له لسمې نېټې راهیسې په ټپه ولاړ دی.»
ډان ورځپاڼې وړاندې لیکلي چې په دې وروستیو څو میاشتو کې افغانستان ته د پاکستان صادرات نږدې ۹۵سلنه لږ شوي چې ارزښت یې ۲۰۰ میلیون ډالرو ته راښکته شوی. د ورځپاڼې د راپور له مخې، تېر کال د دې هېواد صادراتو ټولټال ارزښت له ۴۰۰ میلیون ډالرو پورته و.
د ورځپاڼې د راپور له مخې: « افغانستان ته د پاکستان په صادراتو کې د پام وړ بدلون رامنځته شوی. اوس مهال افغانستان ته د پاکستان ۹۴.۷۲سلنه صادرات لږ شوي چې ټولټال ارزښت یې ۲۱۰.۵۵۶ میلیون ډالر کېږي. په داسې حال کې چې تېر کال همدا شمېره ۴۰۸.۵۸۵ میلیون ډالر وه.»
د افغانستان ترڅنګ چین، بنګلهدېش، سریلنکا، هند، ایران، نیپال، بوتان او مالدیف هغه هېوادونه دي چې د پاکستان صادرات ورته لږ شوي دي.
په راپور کې راغلي، د ۲۰۲۵ مالي کال د جولای او نومبر میاشتو ترمنځ د پاکستان ۱۷.۰۵سلنه صادرات لږ شوي چې ارزښت یې ۱.۶۳۵میلیارد ډالره کېږي.
د چارو څارونکي بیا وایي، د پاکستان پوځي پالیسو له امله د دې هېواد سوداګرۍ او اقتصاد ته خورا لوی زیان رسولی.
د اقتصادي چارو شنونکی یونس ځدراڼ وايي: « د پاکستان حکومت د پوځیانو په لاس کې دی او هغوی یې کنټرولوي؛ همدا لامل دی چې د پاکستان اقتصاد کمزوری شوی او لاهم د کمزورتیا خواته روان دی. بله وجه یې دا ده چې د پاکستان داخلي کړۍ او سیاستوال خپلو منځونو کې مشکلات لري او زور ازماینه کوي.»
پاکستان مېشت اقتصادي چارو څارونکي وايي، د سوداګرۍ د کسر زیاتوالی د وارداتو لوړوالي او د صادراتو د ټیټوالي له امله رامنځته شوی او د دې وضعیت سمون لپاره د سوداګرۍ او اقتصادي پالسسیو په برخه کې اقدامات اړین دي.
خبریال ریاض حسین وايي: « د دواړو غاړو افغانستان او پاکستان پر سوداګرو او په ځانګړې توګه د خیبرپښتونخوا او بلوچستان پر سوداګرو ډېرې اغېزې شوې دي. کله چې دا تجارت روان و، د خلکو روزګار هم ورسره روان و، خو اوس د تجارت درېدو له امله د خلکو روزګار هم خراب شوی.»
د سیاسي چارو یو شمېر نور څارونکي بیا د پاکستان روان سیاسي اقتصاد ته په اشارې وایي، په دې هېواد کې یوازې سوداګري نه بلکې ګڼ سیاسي بحرونونه هم شته چې له امله یې د دې هېواد ټول سکټورونه له ننګونو سره مخ شوي.
د سیاسي چارو شنونکی شهسوار سنګروال وايي: « پاکستان په اوسنیو حالاتو کې له بېلابېلو ستونزو او ننګونو سره لاس په ګرېوان دی. له سیاسي پلوه یو شمېر هغه کسان او ګوندونه چې غواړي حقوق یې خوندي شي، اوس د پاکستان پر وړاندې درېدلي.»
له تېرو دوو میاشتو راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګریز بهیر په ټپه ولاړ دی چې له امله یې د پاکستان او خیبر پښتونخوا سوداګرو ته خورا لوی زیانونه رسېدلي دي.
