چابهار بندر چې د ایران په جنوب ختیځ کې موقعیت لري، له تجارتي او اقتصادي پلوه د افغانستان لپاره سټراټیژیک ارزښت لري.
دغه ستر سوداګریز بندر افغانستان په لومړي سر کې د ایران له اوبو او بیا د بحر له لارې هندوستان سره نښلوي او نړیوالو بازارونو ته د پاکستان د ګوادر او کراچۍ بندرونو ښه بدیل ګڼل کیږي.
سره له دې چې هند او ایران په دې بندر کې ډېره پانګونه کړې، خو اقتصادپوهان د امریکا لخوا پر دې بندر د بندیزونو بیا وضع کېدو اصلي لامل هم تهران او نوی ډهلی بولي او زیاتوي چې د دغو بندیزونو له امله به د افغانستان اقتصاد او تجارت ته هم زیان ورسېږي.
اقتصاد پوه سید مسعود وايي: « موږ الترنتیف لارې هم نه لرو او که پیدا هم شي باید یوازې قزاقستان کار وکړي او موږ د کسپین له لارې مدترانې ته وروسوي. موږ کولی شو د کسپین له لارې د ختیځې آسیا له هېوادونو لکه کوریا، انډونیزیا، مالیزیا سره راکړه ورکړه وکړو؛ خو دا ډېره اوږده او ځمکنۍ لاره ده، ډېره ګرانه تمامېږي. همدارنګه هندي توکي که هوايي هم راشي، بیا هم قېمته لوېږي. نو زما په اند، دا کار موږ لپاره تر ټولو ډېر زیان لري. موږ په پاکستان کې د کراچۍ او ګوادر بندرونه لاسه ورکړي او که دا بندر هم له لاسه ورکړو، موږ د بحر له لارې له سوداګرۍ سره خدای پاماني کوو او ترڅنګ یې له هغو وارداتي توکو سره هم خدای پاماني کوو چې له جنوبي کوریا، مالیزیا او انډونیزیا او جاپان څخه راځي.»
امریکا د ۲۰۱۸ زیږدیز کال په نومبر میاشت کې پر چابهار بندر له بندیزونو معافیت اعلان کړ او هغه مهال یې موخه د افغانستان لپاره د بدیلې ټرانزیټي لارې په توګه کارول وو چې دا اقدام د هېواد اقتصادي ثبات او سیمه ییز اتصال لپاره مهم او اغیزمن و.
د امریکا ولسمشر تازه پریکړې سوداګر اندېښمن کړي او باور لری چې دا اقدام به د ایران، هند او افغانستان په شمول د سیمې تجارتي اړیکې او اقتصاد زیانمن او ستونزمن کړي.
د اقتصادي چارو شنونکی عبدالنصیر ریښتیا وايي: « دا چې افغانستان په وچه پورې تړلی هېواد دی او آزادو اوبو ته لاسرسی نه لري، نو د هر بندر او هرې لارې خلاصوالی د افغانستان سوداګرۍ ته ګټه رسوي. دا چې اوس ټاکل شوې پر چابهار بندر بیا بندیزونه ولګول شي، بېله شکه افغانستان ته زیان اړولی شي، خو له نېکه مرغه افغانستان اوس له ډېرو لارو سره وصل دی او کولی شي خپله سوداګري د ځمکې له لارې روانه وساتي. په ټولیزه توګه باید ووایم چې چابهار بندر یو سټراټیژيک بندر دی او که چېرې دا بندر همداسې خلاص پاتې شي، افغانستان ته ډېره ګټه رسوي.»
د راپورونو له مخې، په وروستیو څو کالونو کې د چابهار بندر له لارې د تجارتي اموالو د لېږد کچه د پام وړ ډېره شوې او د اټکل له مخې له ۸ میلیون ټنو اوښتي او د لېږدول شویو کانټینرونو شمېر هم له لسګونو زرو تېر دی.
