د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونه مسوولین وايي، د پاکستان او هند ترمنځ په کشمیر کې د وروستۍ پېښې له امله را ولاړې شوې ستونزې له کبله د افغان سوداګرو د بېلابېلو توکو بار سلګونه لارۍ په واګه بندر کې اېسارې دي.
دوی زیاتوي، دا مهال هغه ۱۵۰ لارۍ چې د پاکستان له خاورې د تلو اجازه ورکړل شوې، واګه بندر ته تر رسېدو وروسته د هندي چارواکو له لوري دې هېواد ته د اووښتو اجازه نه ده ورکړل شوې.
د دوی په خبره، پاکستان د افغان سوداګرو شاوخوا دوه زره کانټینره توکي په واګه بندر کې له دې کبله ایسار کړي چې هندي توکي په کې بار دي.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې مدیره پلاوي غړی خان جان الکوزی الکوزی زیاتوي: « بله خوا د بدبختۍ خبره دا ده چې پاکستان زموږ شاوخوا ۲ زره کانټینره هغه وارداتي توکي درولي چې د هندوستان تولید دي. حتا ځینې توکي یې په چمن او تورخم کې افغانستان ته د ننوتلو پرمهال هم درولي دي. له یوې خوا هندوستان موږ ته ضرر را رسوي او زموږ وچې مېوې ته اجازه نه ورکوي او له بلې خوا پاکستان له هندوستان زموږ ټرانزیټ ته اجازه نه ورکوي.»
خان جان الکوزی وايي، هڅې روانې دي چې دې ستونزې ته د حل لارې پیدا شي، خو په خبره یې په نږدې راتلونکي کې یې شونتیا ډېره کمه ده.
د الکوزي په خبره، د دې ستونزې دوام کولی شي د افغانستان په بازارونو کې د مشخصو توکو بیې خورا لوړې کړي.
هغه زیاتوي: « هره ورځ د افغانستان وارداتو او صادراتو ته میلیونونه ډالره زیان رسېږي. په دې اړه تقریبا ً یوه اوونۍ کېږي چې موږ هڅې کوو او دغه راز د پاک – افغان ګډه سوداګریزه خونه هم په کراچۍ او اسلام اباد او هم په کابل کې هڅه کوي چې دا ستونزه حل کړي.»
بل پلو، د پاکستان ډان ورځپاڼې راپور وکړی، که څه هم پاکستان په سر کې افغاني توکو ته د واګه بندر له لارې هند ته د اوښتو اجازه ورکړې وه، خو د دې هېواد د ملي امنیت کمېټې د تېرې اپرېل میاشتې پر ۲۴مه د پاکستان له لارې هند ته د درېیمو هېوادونو د توکو پر اووښتو هم بندیز لګولی.
دې ورځپاڼې د افغانستان د يوه چارواکي له قوله ویلي، د هند بهرنیو چارو وزارت د یوه لیک له لارې په سرحد کې له خپلو چارواکو غوښتي چې هند ته د افغاني لاریو د وراووښتو په برخه کې لازمې اسانتیاوې برابري کړي.
د راپور یوه برخه: « یوه افغان چارواکي ویلي، د هند بهرنیو چارو وزارت د یوه لیک له لارې په سرحد کې له خپلو چارواکو غوښتي چې هند ته د داخلېدو په برخه کې افغان لاریو ته اسانتیاوې برابرې کړي.»
د اقتصادي چارو شنونکي د واګه بندر د بېرته پرانیستل کېدو غوښتنې ترڅنګ وايي، د دې لارې د بندېدلو دوام کولی شي افغانستان ته سلګونه میلیونه ډالر زیان واړوي.
د اقتصادي چارو شنونکی نورالله عزیز وايي: « د اوس لپاره دا مهمه ده چې هغه توکي او اجناس چې دواړو غاړو ته پراته دي، داسې چاره وشي چې د ضرر اندازه یې کمه وي. باید داسې لارې ورته پيدا شي چې دغه توکي پرې خپل منزل ته ورسېږي.»
دا هرڅه داسې مهال دي چې افغانستان له هند سره د واګه بندر له لارې په کلني ډول تر ۵۰۰ میلیونو ډالرو صادرات لري چې په دې صادراتي توکو کې ډېری وچه او تازه مېوه، سابه او طبي توکي شامل دي چې د دې لارې له بندېدو سره یوازې په صادراتي برخه کې هېواد ته ګڼ مالي زیانونه اوړي.
