د روانې مارچ مياشتې له پیل راهیسې پاکستان د افغان کډوالو پر وړاندې پر يوې بلې تګلارې غور کړی چې له مخې به يې قانوني اسناد لرونکي افغانان له دې هېواده وباسي.
تازه د پاکستان بهرنیو چارو وزارت وياند شفقت علي خان په اوونیز خبري کنفرانس کې ویلي، د افغان کډوالو لپاره په ټاکل شوې ضرب الاجل کې تغیر نه دی راغلی او په خبره یې په دې برخه کې یې پالیسي ښکاره ده.
هغه زیاته کړې:« زه دا ویلی شم چې پالیسي تاسو ته په ډېره روښانه توګه رسول شوې. موږ له یو.اېن.ایچ.سي.ار سره د مشورې کولو مکلف نه یو. پاکستان د کډوالو د کنوانسیون غړی نه دی. نو هر هغه څه چې په تېرو ۵۰ کالونو کې موږ د افغان کډوالو لپاره کړې دي په رضاکارانه توګه ترسره شوې دي. د نړیوالو مکلفیتونو په اړه موږ د افغانانو لپاره د دې ډول مېلمه پالنې په وړاندې کولو سره له خپلې برخې ډېر څه ترسره کړې. له دې وروسته به یې هغه مهال هرکلي ته دوام ورکړو چې په پاسپورټ کې د پاکستان ویزه ولري.»
د کډوالو حقونو یو شمېر فعالان او د سیاسي چارو شنونکي بیا وايي، پاکستان تل د افغان کډوالو له مجبوريت ناسمه ګټه اخیستې او د سياسي او اقتصادي ابزار په توګه يې کارولي دي.
دوی د افغانان کډوالو پر وړاندې د پاکستان د حکومت پر تګلارو او د نړيوالو سازمانونو پر خاموشۍ نېوکه لري.
د کډوالو حقونو مدافع ظاهر بهاند وايي:« د افغانانو حقونه تل په پاکستان کې تر پښو لاندې شوې. افغانان هره ورځ د پولیسو له لوري نیول کېږي، ځورول کېږي، د دې ترڅنګ هغه کسان هم د پاکستان پولیسو له لوري نیول کېږي چې قانوني وېزې په لاس کې لري. د دې ترڅنګ دا هم باید په ډاګه ووایم، چې یو.اېن.ایچ.سي.ار په پاکستان کې خاشومي اختیار کړې.»
د سیاسي چارو شنونکی توریالی ځاځی وايي:« موږ له پاکستانه باید دا تمه ونه لرو چې له افغانستان سره ښه وکړي او یو ښه نیت ورسره ولري. پاکستان قصدا دا کار کوي. پاکستان په سیمه کې د انګریز له خوا جوړ شوی.»
ورته مهال په یاد هېواد کې بیا یو شمېر افغان کډوال وایي، د پاکستان له لوري ټاکل شوي ضرب العجل ډېری افغانان اندېښمن کړي او په خبره یې د کډوالو حقونو خونديتوب په برخه کې فعال نړيوال سازمانونه باید دا ستونزه له پاکستاني چارواکو سره حل کړي.
پاکستان کې مېشت افغان کډوال احمد افغان وايي:« له بده مرغه دغه خقر د افغان مهاجرینو لپاره ډېر خوشینونکی او بوږنوونکی دی په ځانګړي ډول هغه افغانان چې له تېرو څلورو کلونو راهېسې له پاکستانه د یوه ټرانزیټي هېواد په توګه استفاده کوي او نورو هېوادونو ته ځي. هغه سازمانونه چې د مهاجرت په برخه کې فعال دي، لکه یو.اېن.ایچ.سي.ار او آی.او.ایم پر هغو مو دا غږ دی چې حد اقل دغه مساله د پاکستان له حکومت سره مطرح کړي.»
پاکستان کې مېشت افغان کډوال مجاهد شنیواری وايي:« دغه افغان مهاجرین ډېر اندېښمن دي، له ډېرو ستونزو سره مخ دي، ټول خلک اختر لپاره خوشالۍ کوي، خپلو ماشومانو او ځان ته جامې اخلي، خو له افغان مهاجرینو سره بیا دا غم دی چې موږ له دې ځایه وځو، چېرته به ولاړ شو؟»
پاکستان د ۲۰۲۳ کال په نومبر میاشت کې د بې اسنادو افغان کډوالو لړۍ پیل کړه چې په همدې موده کې یې نږدې ۸۵۰ زره افغان کډوال له خپلې خاورې وایستل او په بشپړ ډول ایستنې لپاره یې د روان ۲۰۲۵ کال د مارچ میاشتې وروستۍ نېټه ټاکلې.
که څه هم سرپرست حکومت له پاکستانه د افغان کډوالو د جبري وتلو درېدو په تړاو خپلې انديښنې او غوښتنې له پاکستاني چارواکو سره شريکې کړي، خو تراوسه ياد هېواد د افغان کډوالو پر وړاندې خپلې تګلارې نه دې بدلې کړيا
