د ځینو ګاونډیو هېوادونو له خوا له افغانستان سره د سوداګرۍ پر وړاندې خنډونو له جوړولو سره په یوه وخت، د صنعت او سوداګرۍ وزارت مسوولین او خصوصي سکټور په کابل کې د همغږۍ په موخه سره راټول شوي دي.
په دې کنفرانس کې چې صادراتو ته په لومړیتوب ورکولو سره د اوسپنې پټلۍ له لارې د انتقالاتو زیاتوالي تر عنوان لاندې جوړ شوی و، چارواکي وایي، موخه یې له هېوادونو سره د سوداګرۍ توازن او د افغانستان د صادراتو کچې لوړول دي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست وايي، د روان کال له پيل د شاوخوا ۱۱ میليارد ډالرو په ارزښت واردات او برعکس د ۲ میليارد ډالرو په ارزښت بهر ته صادرات شوې دي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت سرپرست نورالدین عزیزي وايي: « هغه څه چې موږ ورباندې زیات تمرکز کوو، زموږ د تجارت بیلانس او توازن دی. یانې دا چې موږ د خپلو وارداتو او صادراتو کچه سره نږدې یا مساوي کړو. د ځان بسیاینې یو پروګرام زموږ د صادراتو ستونزه ده؛ دا مهال زموږ د وارداتو کچه شاوخوا ۱۱ میلیارد ډالره ده او له دوه میلیارد ډالرو څه کم صادرات لرو. دا یو ډېر لوی او غټ توپیر لري.»
ورته مهال، خصوصي سکټور له هېوادونو سره په سوداګرۍ کې د سرپرست حکومت همکاري اړينه ګڼي او وایي، ځينې هېوادونه د سوداګرۍ اسانولو پر ځای خنډونه اېجادوي او اړتيا ده چې پر ځای يې د منځنۍ آسیا له هېوادونو سره د اوسپنې پټلۍ له لارې پر پيوستون تمرکز زيات شي.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال محمد یونس مومند وايي:« تاسو وینئ چې څلور ورځې کېږي د تورخم لاره بنده ده او لاهم نه ده اېله شوې. که چېرې موږ له منځنۍ آسیا او نورو هېوادونو سره په پوره توګه د رېل ګاډي پټلیو له لارې وصل شو، زه فکر کوم چې زموږ دا ستونزه به هم هواره شي.»
د افغانستان صنعت کارانو ټولنې ریيس شېرباز کمین زاده وايي: « زه په نړۍ کې بل داسې هېواد نه وینم چې ۱۱میلیارده واردات ولري او ۲ میلیارده صادرات. دغه کار استحکام او دوام نه شي کولی.»
بل پلو، د مالیې وزارت ډاډ ورکوي چې په بندرونو کې یې خدمات د پخوا پرتله ډېر کړي او ټول تجارتي توکي په پوره امانتدارۍ سره هلته چک کېږي.
د مالیې وزارت د ګمرکونو رییس مولوي حامد وايي: « د ګمرکونو په برخه کې ډېر پرمختګونه شوي او سهولتونه برابر شوي دي. که هڅه هم له موږ سره په ګمرکونو کې شته تعمیرات او تجهیزات په نشت حساب دي. موږ ته ګمرکونه په ویجاړ حالت کې پاتې دي او اوس مو پیل کړی، ژمنه مو کړې چې په دې برخه کې به کار کوو او معیاري ګمرکونه به جوړوو.»
بل لور ته د صنعت او سوداګرۍ وزارت نور چارواکي له بهر مېشتو افغان پانګوالو غواړي چې د توليد او صادراتو زياتوالي لپاره په افغانستان کې پانګونه وکړي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت د سوداګریزو چارو معين احمدالله ذاهد وايي: « که په افغانستان کې همدومره خطر هم په ځان ونه منو، نو موږ د افغانستان لپاره په پوره مانا اقتصادي خپلواکي نه شو ترلاسه کولی. زه په ټولو ملي سوداګرو او تجارانو او په ځانګړې توګه هغو پانګوالو چې په بهر کې یې پانګونه کړې، غږ کوم چې راشي په افغانستان کې پانګونه وکړي، دلته په ټوله مانا د پانګونې لپاره شرایط برابر شوي دي.»
د صنعت او سوداګرۍ وزارت چارواکي او د خصوصي سکټور استازي داسې مهال د سوداګرۍ اسانولو پر لارو چارو د بحث لپاره سره ټول شوي چې د پاکستان له لوري د تورخم لار له تېرو څو ورځو راهيسې تړل شوې او د ډيورنډ فرضي کرښې دواړو خواوو ته سلګونه باروړونکي موتر ایسار پاتې دي چې ورسره د سوداګرو په خبره، ميليونونه ډالر زيانونه اوښتي.
