تاریخي ابدې او لرغوني ځایونه چې د هر هېواد له خورا مهمو تاریخي او فرهنګي میراثونو ګڼل کېږي او په معاصره نړۍ کې د سیاحت مهمه وسیله ده، زموږ د هېواد په ځینو سیمو کې له ډول ډول خطرونو سره مخ دي او دا مهال ځانګړې پاملرنې ته اړتیا لري.
د هلمند په مرکز لښکر ګاه ښار کې د غزنویانو له دورې پاتې د سلطان مسعود تاریخي قصرونه چې د لرغونپوهانو په وینا له ۷۰۰ تر۱۱۰۰ کلونو پورې لرغونتیا لري، اوس مهال یې ګڼې برخې ویجاړې شوې او د ورکې له خطر سره مخ دي.
لرغونپوه محمد اسماعیل شریعت یار وايي: « دا کلا زموږ تاریخي ميراث دی او باید ژوندۍ وساتل شي. که څوک له دې کلا لیدنه وکړي، په اسانۍ سره ورته ښکاري چې پر دې کلا څه تېر شوي یا دا چې د هغه مهال نظام، سوق او اداره څه ډول جوړ وو. دا کلا موږ ته ډېر ارزښت لري او که د ارزښت په اړه یې خبرې وکړو، کتابونه پرې لیکل کېدای شي.»
د هلمند اوسېدونکي وایي، په لښکرګاه ښار کې شته تاریخي کلاوې او لرغوني ابدات د افغانستان د فرهنګي او تاریخي میراث مهمه برخه ده او باید د ساتنې او بیارغونې لپاره یې جدي پاملرنه وشي.
د دوی په خبره، د دغو تاریخي ځایونو رغول به نه یوازې د سیمې تاریخي هویت خوندي کړي بلکې د ګرځندوی صنعت به هم ورسره وده او پراختیا پيدا کړي.
د لښکرګاه اوسېدونکی ځوان تکل وايي: « لومړی باید ووایم چې د هر هېواد لپاره خپل لرغوني او تاریخي اثار ډېر ارزښت لري. زموږ لرغوني اثار هم ځکه مهم دي چې دوی زموږ تېر هویت دی او دا ثابتوي چې زموږ نیکونو څخه ډول ژوند درلود.»
د هلمند اوسېدونکی محمد معصوم هوايي: « زه له حکومت غوښتنه کوم چې دا کلا او ورته نورې کلاګانې بیا ورغوي، ځکه پر دې زموږ د نیکونو تاریخ یادېږي. خلک باید راشي او د دې لیدنه وکړي.»
بله خوا، د هلمند اطلاعاتو او فرهنګ ریاست مسوولین وایي، د تاریخي ابداتو د ساتنې لپاره ځانګړې قطعه جوړه شوې او د احتمالي تخریب مخنیوی يې شوی.
دوی زیاتوي، د بست کلا په ګډون د یو شمېر تاریخي سیمو د بیارغونې چارې روانې دي او په راتلونکي کې به د نورو تاریخي ابداتو د رغونې او ساتنې پروژې هم پلې شي.
د هلمند اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د فرهنګ او ګرځندوی آمر حیات الله یوسف وايي: « په هلمند ولایت کې د اطلاعاتو او کلتور وزارت اړوند۸۰ لرغوني ځایونه یا تاریخي ابدات شته. د هلمند اطلاعاتو او کلتور ریاست دغو اثارو ته پوره پاملرنه کوي او د ساتنې لپاره یې د صفر دوولس(۰۱۲) ځانګړې قطعه جوړه شوې. دا قطعه نه یوازې د تاریخي اثارو ساتنه کوي بلکې له غصب او ویجاړېدو څخه یې هم ساتي او په کې د خپلسرو کیندنو مخه نیسي. د اطلاعاتو او کلتور ریاست هڅه کوي چې تاریخي ابداتو ته زیان ونه رسېږي.»
د هلمند د اطلاعاتو او فرهنګ ریاست د معلوماتو له مخې، په دې ولایت کې شاوخوا ٨٠ تاریخي سیمې شته چې په وروستیو کې د اطلاعاتاو فرهنګ وزارت له لوري د تاریخي اثارو په توګه ثبت شوې دي.
