په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې لانجې له کبله سوداګریزې لارې لا هم تړلې پاتې دي، ایران بیا د افغانستان، پاکستان او ایران ترمنځ د یوه ګډ اقتصادي زون جوړولو خبره کړې.
د ایران خبري اژانسونو د راپورونو له مخې، د سیاسي ګوندونو په چارو کې د ایران د ولسمشر سلاکار د سیستان او بلوچستان ولایت له چارواکو سره په یوه ناسته کې ویلي چې ایران ګډو پولو ته یوازې د ټولنیزو، اقتصادي او ډېپلوماټیکو فرصتونو په نظر ګوري نه د بل څه.
نورالدین آهي زیاته کړې، همدا دلیل دی چې تهران هڅه کوي د سیستان او بلوچستان په سیمه کې د افغانستان، پاکستان او ایران ترمنځ ځانګړی اقتصادي زون جوړ کړي.
د ایران د ولسمشر سلاکار نورالدین آهي ویلي: « پوله ګواښ نه دی بلکې یو فرصت دی او موږ هڅه کوو چې په سیمه کې له افغانستان او پاکستان سره یو ګډ اقتصادي زون رامنځته کړو. سیستان او بلوچستان یو ځانګړی ولایت دی او دا ظرفیت لري چې په یو اقتصادي، ټولنیز او ډېپلوماټیک فرصت بدل شي. موږ هڅه کوو له افغانستان او پاکستان سره یو ځانګړی اقتصادي زون رامنځته کړو؛ تاسو باید ملي مطالبه وکړئ، ترڅو چابهار بندر خپل اصلي مقام ته ورسیږي.»
په ورته وخت کې د افغانستان د اقتصاد وزارت چارواکي بیا د سیمې او ګاونډ له هېوادونو سره د دا ډول اقتصادي زونونو په جوړولو د ټینګار ترڅنګ وايي، اسلامي امارت تل په دې ټینګار کړی چې د اقتصادي او سیاسي مسایلو ترمنځ باید توپیر موجود وي.
د اقتصادي وزارت مسلکي معین عبداللطیف نظري وايي: « اسلامي امارت له ګاونډیو هېوادونو سره د ګډ اقتصادي زون له جوړېدو هرکلی کوي. موږ باور لرو چې اقتصادي او تجارتي مسایل باید له سیاسي مسایلو جلا وي. موږ غواړو له خپلو ګاونډیانو سره ښې تجارتي او اقتصادي اړیکې ولرو.»
دا ایران له خوا دا هلې ځلې داسې مهال کیږي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د روانې لانجې له کبله چې د دواړو خواو ترمنځ د وسله والې نښتې سبب هم ګرځېدلې، د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګرۍ لارې له شاوخوا یوې میاشتې راهیسې تړلې دي.
دغې ستونزې ته په کتو، د پاکستان جمعیت علمای اسلام ګوند په سلګونو غړیو د لنډي کوټل په سیمه کې واټونو ته راوتلي او د دواړو هېوادونو ترمنځ یې د سوداګرۍ لارو د بېرته پرانیستلو غوښتنه کړې.
احتجاج کوونکو په خپلو خبرو کې د ډیورنډ فرضي کرښې دواړو غاړو ته په پرتو قومونو د دغو لارو د تړلو پاتې کېدو په اغېزو خبرې وکړې او د پاکستان له پوځي رژیم یې ژر تر ژره د لارو د خلاصولو غوښتنه وکړه.
د خیبرپښتونخوا لنډي کوتل سیمه کې یو تن لاریون کوونکی وايي: « تجارتي او ټرانزیټي لارې له هېڅ امله نه شي بندېدای، دا یو نړیوال قانون دی.»
د لنډي کوتل لاریون یو بل ګډونوال وايي: « د پاکستان ظالم ریاسته! په دې کار سره قوم درنه خفه دی، ته د قومونو په سر تجارت کوې.»
خو اوس پوښتنه داده چې د کابل او اسلام اباد ترمنځ د روانې لانجې په موجودیت کې به دا ډول اقتصادي زونونه د ښکېلو خواو ترمنځ د سوداګریزو اړیکو په پراختیا کې څه ډول رول ولوبوي.
د اقتصادي چارو شنونکی سید مسعود وايي: « سره له دې چې دا مسئله ظاهراً ښه ښکاري، خو که موږ دا ستونزه خپله هواره کړو، دا به ډېر ښه کار وشي.»
د اقتصادي چارو کارپوه نور الله عزیز وايي: « هر هغه زون یا لاره چې وکولی شي افغانستان له نړۍ سره وصل کړي، د افغانستان په ګټه دي. له پاکستان سره ترینګلتیا د دې سبب شوې چې افغانستان پر بدیلو لارو فکر وکړي.»
د اسلام اباد له لوري د دواړو هېوادونو ترمنځ د ټرانزیټي او سوداګریزو لارو د تړلو له کبله چې ډېر کله یې مالي زیان افغان سوداګرو ته اړولی، اوس اسلامي امارت د بدیلو لارو د موندلو هڅې پیل کړې دي او په دې ترڅ کې غواړي د ایران چابهار بندر له لارې خپلې سوداګریزې اړیکې پراخې کړي.
