د پاکستان ډان ورځپاڼې تازه راپور ورکړی چې دا هېواد له افغانستان سره د لارو بندښت له امله په ورځنۍ توګه له ۲ ميليون ډالرو زیات زيان ویني.
په راپور کې د سوداګرۍ محدودولو په اړه د افغانستان پرېکړه هم پر پاکستان له اغېزو خالي نه ده ګڼل شوې او زياته شوې چې دې پرېکړې پرپاکستان د بې باورۍ له ایجادولو سربېره، دې هېواد ته زيات زيان هم رسولی دی.
د ډان په راپور کې راغلي، د سوداګريزو لارو له بندښت راهيسې د دواړو هېوادونو ترمنځ صادراتو او وارداتو ته د ۴.۵ میليارد ډالرو په ارزښت زيان اوښتی. راپور کې زیاته شوې، په دې زیان کې د پاکستان له لوري د ۲سوه ميليون ډالرو په ارزښت د افغانستان بازار بايلل هم شامل دي.
د ډان ورځپاڼې د راپور یوه برخه کې راغلي: « د تورخم لارې تړل کېدو او د افغانستان حکومت وروستۍ پرېکړه هره ورځ پاکستان ته نږدې ۲ میلیون ډالر زیان رسوي. له تېرې شاوخوا یوې میاشتې راهیسې د افغانستان او پاکستان ترمنځ سوداګرۍ ته څه باندې ۴.۵ میلیارد ډالر زیان رسېدلی. واک ته د اسلامي امارت له بیا ځل رسېدو وروسته، پاکستان په افغان بازار کې شاوخوا ۶۵ سلنه ونډه له لاسه ورکړه او دا تشه اوس ایران، ترکیې، مرکزي اسیا او هند ډکه کړې.»
شنونکي د پاکستان زيانونو ته په پام وایي، دې هېواد له لسیزو راهيسې نړیوالو بازارنو ته د افغاني توکو په رسولو کې د همکارۍ ژمنې کړې وې. خو هېڅکله یې عملي نه کړې.
د اقتصادي چارو شنونکی سید مسعود وايي: « پاکستان له ۱۹۵۳ کال وروسته ۱۰۴ ځله خپل بندرونه تړلي او له امله یې ۱ میلیارد او ۴۰۰ میلیونه زیان اړولی. دېته په کتو د افغانستان وروستۍ پرېکړه تر یوې اندازې سمه ده، خو د بهرني او تجارتي سیاست له پلوه، موږ د حذف کېدو حق نه لرو بلکې د حذف کولو حق لرو. پاکستان زموږ ګاونډۍ جغرافیه ده او موږ کولی شو له دې جغرافیې خپلې ګټې ولرو.»
یو شمېر نور شنونکي که څه هم دا مني چې د ټرانزیټي لارو بندېدل به افغان سوداګر هم زیانمن کړي، خو په خبره یې، دا زیان لنډمهالی دی. دوی وایي، افغانستان اوس د خپلې سوداګرۍ لپاره بدیلې لارې پیدا کړې دي او نور پر ځانګړو لارو او هېوادونو له تکیې د خلاصون په حال کې دی.
د اقتصادي چارو شنونکی محمد یونس ځدراڼ وايي: « افغانستان اړتیا لرله چې باید له بدیلو لارو کار واخلي او اوس یې دا بدیلې لارې پيدا کړې دي. پاکستان تل له لارو څخه د سیاسي فشار د یوې آلې په توګه کار اخیست او هر ځل یې د لارو خلاصولو په بدل کې خپلې غوښتنې پر افغان حکومتونو منلې.»
د چارو شنونکی نجیبالرحمان شمال وايي: « دا سمه ده چې ښايي زموږ سوداګر به هم زیانمن شي، خو دا به لنډ مهاله وي او اصلي ضربه به پاکستان ته ورسېږي؛ ځکه چې پاکستان له ناوړه اقتصادي وضعیت سره مخ دی.»
حکومت په خپله وروستۍ پرېکړه کې سوداګرو او پانګوالو ته پر پاکستان د سوداګریزې تکیې کمولو او پر ځای یې د بدیلو لارو موندلو سپارښتنه وکړه.
دې هر څه ته په ځواب کې تازه نړیوال بانک ویلي، په داسې حال کې چې له پاکستان سره د افغانستان سوداګري تر ټولو ټیټې کچې ته رسېدلې مګربیا هم په تېره اکټوبر میاشت کې د افغانستان صادرات ۱۳ سلنه زیات شوي.
د راپور له مخې، په ياده موده کې هند د افغاني توکو تر ټولو لوی واردوونکی هېواد و چې د افغانستان ۵۰ سلنه صادرات هم همدې هېواد ته شوي دي.
