ایران او امریکا یو بل د تېرې اوونۍ د هغه تړون په ماتولو تورنوي چې د څلور میاشتنۍ جګړې د پای ته رسولو لپاره لاسلیک شوی و.
رویټرز خبري اژانس د راپور په خپرولو سره وايي، ایران د سوېلي ساحل پر تاسیساتو د امریکا د هوايي بریدونو په ځواب کې د امریکايي ځواکونو اهداف په نښه کړي دي.
په راپور کې زیاته شوې، د ایران بهرنیو چارو وزارت د خپلو «دفاعي» بریدونو دقیق ځایونه نه دي په ډاګه کړي، خو ویلي یې دي چې دا د امریکا د هغو «وحشیانه هوايي بریدونو» ځواب دی چې د ایران پر ساحلي څارنیزو مرکزونو یې کړي. تهران دغه بریدونه د ملګرو ملتونو له منشور سره په ټکر کې بللی.
بله خوا، د بحرین غبرګون ته په کتو داسې ښکاري چې ایران په دې هېواد کې امریکايي اهداف په نښه کړي دي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور یوه برخه کې راغلي: « بحرین چې د امریکا د سمندري ځواکونو د پنځمې بېړۍ کوربه دی، د ایران هغه څه وغندل چې د خپل قلمرو پر ضد یې د بېپیلوټه الوتکې برید وباله. بحرین ويلي چې دا د دوی د ملي حاکمیت ښکاره سرغړونه او د هېواد امنیت ته ګواښ دی او زیاته کړې یې ده چې د خپل ځان د دفاع حق خوندي ساتي.»
بحرین دا هم ویلي سره له دې چې سیمه او نړۍ د کړکېچ کمولو هڅې کوي، خو د ایران دوامداره بریدونه د سولې او سیمهییز ثبات پر ضد عمل دی.
بحرین تهران د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۲۸۱۷ پرېکړهلیک او د جون میاشتې د ۱۷مې اسلاماباد تفاهملیک په ماتولو تورن کړی دی.
راپور کې ویل شوي، واشنګټن سمدستي د ایران د دې ادعا په اړه غبرګون نه دې ښودلې چې اهداف یی په نښه شوي دي او که نه.
خو د رویټرز خبري اژانس وايي، ایران په دې ډول هڅه کړې چې د جګړې پر مهال د امریکا سیمهییز متحدین تر فشار لاندې راولي.
ها خوا، د امریکا پوځ ویلي چې د جمعې ورځې هوايي بریدونه د ایران د بې پیلوټه الوتکې له هغه برید وروسته ترسره شوي چې په هرمز تنګي کې یې یوه سوداګریزه بېړۍ په نښه کړې وه.
خو تهران بیا د عمان ساحل ته نږدې پر یادې سوداګریزې بېړۍ د پنجشنبې ورځې برید مسوولیت ونه مانه خو دا ادعا یې وکړه چې د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ د تنظیمولو واک لري.
په دې اړه د رویټرز راپور کې راغلي: « تهران ادعا کړې چې د هرمز تنګي له لارې د بېړیو تګ راتګ د تنظیم واک لري او ټولو بېړیو ته یې امر کړی چې د تهران له ټاکل شویو لارو حرکت وکړي. همدارنګه د خلیج هېوادونو ته یې خبرداری ورکړ چې د واشنګټن ملاتړ ونه کړي او دا یې هم په ډاګه کړې چې د ایران او امریکا لنډمهاله تړون تهران ته له دې سټراټیژیکې آبنا څخه د بېړیو تګ راتګ د کنټرول حق ورکوي.»
د ایران پارلمان کې د ملي امنیت کمېټې مشر، ابراهیم عزیزي ویلي، هره هغه بېړۍ چې د هرمز تنګي په اړه د ایران لارښوونې تر پښو لاندې کړي، له قاطع غبرګون سره به مخ شي.
خو د امریکا مرکزي قوماندانۍ«سنټکام» د ایران د پنجشنبې ورځې برید «پر سوداګریزو بېړیو بېدلیله تېری» بللی او ویلي یې دي چې امریکا به د هرمز تنګي له لارې د سوداګریزو بېړیو د خوندي تګ راتګ لپاره همغږي او ملاتړ ته دوام ورکړي.
اخوا د امریکا مرستیال ولسمشر جې ډي وېنس ویلي چې امریکا د اوربند تړون چې د تفاهملیک په نوم هم یادېږي، مراعت کړی دی.
وېنس پر خپله اېکس پاڼه : « ایران د اوربند تړون لاسلیک کړی او موږ هم پرې عمل کړی. که دوی د تفاهملیک د عملي کېدو په اړه اختلاف لري، نو کولی شي له موږ سره خبرې وکړي. خو تاوتریخوالی به په تاوتریخوالي ځواب شي.»
د امریکا بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو چې د خلیج هېوادونو د ډاډ ورکولو لپاره په سفر بوخت دی، د خلیج د همکارۍ شورا (جيسيسي) له غړیو سره په ګډه اعلامیه کې د هرمز تنګي له لارې د «ازاد، بېقید او شرط او بېخنډه سمندري تګ راتګ» غوښتنه کړې او وايي، باید هېڅ ډول فیس یا د لارې د کنټرول هڅه ونه شي.
حال دا چې د ایران بهرنیو چارو وزارت هم ویلي چې د هرمز تنګی باید د ایران او عمان له خوا اداره شي. همدارنګه د ایران د ستر مذهبي مشر مجتبی خامنه يي لوړ پوړي سلاکار علي اکبر ولایتي، د واشنګټن خلیجي متحدینو ته خبرداری ورکړی چې د دوی بقا د تهران په زغم پورې تړلې ده.
