د سوداګرۍ او پانګونې خونې چارواکي د تېر کال د صادراتو او وارداتو د ارزونې او پر لومړنیو توکو د ګمرکي تعرفې د معافیت په تړاو غږېدلي.
دوی د سرپرست حکومت د هغې پرېکړې هرکلی کوي چې له مخې یې پر ۶ قلمه خوراکي او غير خوراکي توکو ګمرکي تعرفه نږدې صفر ته راښکته شوې.
په دغو توکو کې اوړه، غنم، غوړي، بوره، تېل او ګاز شامل دي، ترڅو په کورنيو مارکېټونو کې یې بيې ټيټې شي.
د هټۍ والو او کسبګرو ټولنې ریيس شیرین آغا سخي وايي: « د اسلامي امارت ریاست الوزرا مقام د یوه حکم له مخې چې له شپږ قلمه لومړنیو توکو چې درې قلمه یې خوراکي توکي لکه اوړه، غنم او غوړي دي، په دې کې له هر میلیون ارزښت څخه ۱۰۰۰ افغانۍ واخیستل شي.»
د دوی په خبره، پخوا پر خوراکي توکو ګمرکي تعرفي لوړې وې او دې چارې په بازارونو کې د توکو بیې هم لوړې کړې وې.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې چارواکي دې ته په پام وایي، تېر کال د وړم هغه په پرتله د صادارتو په کچه کې کوم بدلون نه دی راغلی، خو په خبره یې د وارداتو کچه بيا لوړه شوې ده.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره پلاوي غړی خان جان الکوزی وايي: « موږ تېر کال یو میلیارد او ۷۸۰ میلیونه ډالره صادرات لرل چې له وړم کال سره دومره توپیر نه لري. حال دا چې زموږ واردات د تېر کال په پرتله زیات شوي. د مثال په توګه، په ۱۴۰۲ کال موږ ۱۰ میلیارد ډالره واردات لرل، خو په ۱۴۰۳ کاله له ۱۱ میلیارد ډالرو زیات واردات لرو.»
دوی له یو شمېر ګاونډیو هېوادونو سره د سیاسي ستونزو له امله د لارو تړل کېدل د صادارتو د کموالي اصلي لاملونه ګڼي او زياتوي، تېر کال چین یوازینی هېواد و چې د سوداګرۍ اسانولو په موخه يې افغان سوداګرو ته زیاتې وېزې ورکړې دي.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستيال یونس مومند وايي: « په ۱۴۰۳ کال تر ټولو ډېرې وېزې موږ ته د چین هېواد راکړې دي، خو بیا هم باید ووایم چې موږ څه ستونزه نه لرو او تېره اوونۍ مو د چین له سفیر سره ناسته کې ځینې وعدې ترلاسه کړې دي. موږ څو قلمه نور توکي لرو چې له چین مو غوښتنه وکړه چې پر دغو توکو هم ترجیحي تعرفه وضع کړي، ترڅو وکولی شو له چین سره تر دې هم پراخې او ښې اړیکې ولرو.»
له دې هرڅه سربېره، د سوداګرۍ او پانګونې خونې چارواکي د برېښنا او کارخونو لپاره د ځمکو کموالی د عمده ستونزې په توګه يادوي او له سرپرست حکومت يې د حل غوښتنه کوي.
د سوداګرۍ او پانګونې خونې د مدیره پلاوي غړی خان جان الکوزی وايي: « زموږ د صنعتکارانو یوه له جدي ستونزو برېښنا او ځمکه ده چې باید راکړل شي.»
د سوداګرو او پانګوالو د یادو ستونزو شریکولو په تړاو مو له صنعت او سوداګرۍ وزارت سره اړیکه وکړه، خو وياند يې ځواب را نه کړ.
