د بښنې نړیوال سازمان راپور کې په افغانستان کې د ښځو د زده کړو، بشري حقونو، د رسنیو او د بیان د ازادۍ، صحرایي محکمو، خپلسرې نیونو او نورو ګڼو موضوعاتو په تړاو څرګندونې شوي دي.
د دې راپور په یوه برخه کې راغلي،چې د عفوې له عمومي فرمان سره سره د مخکېني نظام پوځي او امنیتي کسان د اسلامي امارت د ځواکونو له لوري په خپلسري ډول نیول شوي، زنداني شوي او د وژنو قضیې یې ثبت شوي دي.
د راپور یوه برخه:« افغانستان کې د طالبانو له حاکمیت وروسته د خپل سرو وژنو، شکنجه کولو او اعدامولو سلګونه قضیې ثبت شوي د ي. په وژل شویو او شکنجه شویو کې د تیر نظام یو شمیر پوځي او امنیتي کارکوونکي او د طالبانو دولت ضد ډلو غړي شامل دي. د یوناما د راپور له مخې د ۲۰۲۱ کال د اګست له ۱۵ مې د ۲۰۲۲ کال د جون تر ۱۵مې د صحرایي محکمو ۲۳۷ قضیي ثبت شوي.»
د یاد سازمان په دې راپورکې د افغانستان بشري وضعیت خورا نازک ښودل شوی او ویل شوي،چې واک ته د اسلامي امارت له رسېدو وروسته د خلکو اقتصادي وضعیت مخ په زوړ روان دی.
د راپور یوه برخه:« افغانستان له پیله یو بې وزله هېواد دی، خو د ۲۰۲۱ کال کې د طالبانو بیا واکمنیدو وروسته دا هېواد د انزوا له امله ځپل شوی او وګړي یې له ژورې بې وزلۍ سره مخ دي. د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د همغږۍ د چارو ادارې د راپورونو پر بنسټ، ۹۷ سلنه افغانان په بې وزلۍ کې ژوند کوي، په داسې حال کې چې په ۲۰۲۰ کال کې دغه کچه ۴۷ سلنه وه.»
دغه راز یاد سازمان په افغانستان کې د خبریالانو او رسنیو وضعیت د اندېښنې وړ بللی او ویلي دي،چې د محدودیتونو له امله ډېری رسنۍ خودسانسورۍ او زیات شمېر خبریالان له هېواده وتلو ته اړ شوي.
د راپور یوه برخه:« د رسنیو د فعالیتونو محدودېدل او د رسنیو پر کارکوونکو د زیاتېدونکې ډارونکې فضا ګڼې رسنۍ سقوط کړي دي. د خبریالانو خپلسرې نیول کېدل او شکنجه کولو له امله ډېری رسنۍ خودسانسورۍاو زیات شمېر خبریالان د زور زیاتي او ډار له امله د هېواد پرېښودو ته اړ شوي.»
د بښنې نړیوال سازمان په دې راپور کې د افغان نجونو د زدکړو بندیزونو ته هم اشاره شوې او ویل شوي،چې د اسلامي امارت له راتګ سره سم د افغان ښځو او نجونو پر ټولنیز ژوند ډېر محدودیتونه وضع شوي.
د راپور یوه برخه:« واک ته له رسېدو سره سم طالبانو د ښځو چارو وزارت بند کړ او پرځای یې د امر بالمعروف او نهی عن المنکر وزارت رامنځته کړ،چې له رامنځته کېدو سره سم یې پر ښځو او نجونو محدودیتونه ولګول. هغه ښځې چې غبرګون کې یې اعتراضونه پيل کړل، په غیر قانوني ډول ونیول شوې او شکنجه شوې دي. له لومړنۍ دورې اخوا د افغان نجونو پر زدکړو بندیزونه ولګول شول او له ډېسمبر میاشتې راپدېخوا پوهنتونونو ته له تګ راګرځول شوي.»
اسلامي امارت د بښنې نړیوال سازمان تازه راپور ته غبرګون نه دی ښودلی،خو تر دې وړاندې یې د نړیوالو سازمانونو او ادارو دغه ډول راپورونه رد کړي دي.
د بښنې نړیوال سازمان په دې راپور کې دغه راز ویل شوي،چې ډېری افغانان په کوردننه د خراب اقتصادي وضعیت او د اسلامي امارت د کړنو له امله د راپورته شوي ډار له امله د افغانستان له یوې سیمې بلې هغې ته او یا هم له هېواده بهر کډوالۍ ته اړ شوي دي.
