په امريکا کې واک ته د ډونالډ ټرمپ له رسېدو سره افغانستان کې د امریکا پراختیایي ادارې (یواېس.اې.آی.ډي) له لوري ترسره کېدونکې بشري مرستې او د دغې ادارې له لوري تمویلېدونکې پروژې په بشپړ ډول وتړل شوې.
خو اوس تازه د افغانستان پر بيا رغاونې د امريکا د څار ځانګړې ادارې (سیګار) په خپل وروستي ربع وار راپور کې ویلي، دا مرستې د نږدې ۷ میاشتو په تېرېدو په بشپړه توګه نه دي بندې شوې.
د سیګار موندنې ښیي، لاهم د امریکا نړیوالې پراختیایي ادارې له لوري د افغان نجونو لپاره د لوړو زدهکړو بورسونو، د محصلینو د بریا ملاتړ او په افغانستان کې د تریاکو سروې پروګرامونه تمویلېږي.
د راپور یوه برخه:« که څه هم له افغانستان سره په بېلابېلو برخو کې د امریکا مرستو بندېدو لپاره د جون ۳۰مه وروستۍ نېټه ټاکل شوې وه؛ خو بهرنیو چارو وزارت سیګار ته خبر ورکړی چې دوی لاهم د امریکا د نړیوالې پراختیا ادارې له لوري د افغان نجونو لپاره د تحصیلي بورسونو او په افغانستان کې د محصلینو ملاتړ پروګرامونه او د دې ترڅنګ د ملګرو ملتونو د نشهيي توکو او جرمونو پر وړاندې د مبارزې اداره (یو.اېن.او.ډي.سي) د افغانستان د تریاکو سروې تمویلوي چې له اتریش او اوزبېکستان يې کارونه پرمخ وړل کېږي.»
سیګار وایي، د امریکا بهرنیو چارو وزارت پرېکړه کړې چې یاد پروګرامونه به تر ۲۰۲۶ او ۲۰۲۸ کلونو پورې وغځوي.
د سیګار راپور کې همدا راز راغلي، دې ادارې هڅه کړې، څو په افغانستان کې د (یو.اېس.اې.آی.ډي) ماموریت، د بشري مرستو وضعیت او کډوالو په اړه د دغې ادارې د پلانونو په اړه هم بشپړ جزییات ترلاسه کړي، خو په دې تړاو ورته د بهرنیو چارو وزارت د بهرنیو مرستو دفتر مالومات نه دي ورکړي.
د سیاسي چارو شنونکي بیا د امریکا له لوري د افغان محصلینو او نجونو د تحصیلي ملاتړ پروګرامونو تمویل ګټور یادوي او په خبره یې که د بشري مرستو په څېر دا برخه هم تړل کېږي په کوردننه به یې اغېزې ناوړه وي.
د نړیوالو اړیکو شنونکی نجیب الرحمان شمال وايي:« که د سیګار ادارې د فشار له امله د امریکا له خوا د افغانستان له خلکو سره مرستې بندې شي، نو دا کار به په راتلونکو کلونو کې د افغانستان پر خلکو او په ځانګړي ډول ځوانانو، مېرمنو او نجونو، ډېر منفي اغېز وکړي. دا کار کېدای شي هغوی له زده کړو هم بېبرخې کړي. هیله لرو چې د سیگار اداره خپله لیدلوري باندې بیا غور وکړي او د افغانستان د خلکو د ملاتړ ترڅنګ ودریږي، څو افغانستان وکولای شي د نړیوالې ټولنې او د امریکا په مرسته له دې سیاسي او اقتصادي بحران ووځي.»
ډونالډ ټرمپ د ۲۰۲۵ کال په جنورۍ کې واک ته د دویم ځل رسېدو په لومړۍ ورځ، د امریکا د بهرنیو مرستو ارزونې او بیا تنظیم په اړه اجراییوي فرمان صادر کړ.
په دې فرمان کې د امریکا ټولې بهرنۍ پرمختیایي مرستې د ۹۰ ورځو لپاره وځنډول شوې چې موخه یې د یادو مرستندویه پروګرامونو موثریت او د امریکا د بهرني سیاست همغږي بلل شوې وه.
پر نړیواله کچه د دې فرمان د عملي کېدو له امله د امریکا پراختیایي ادارې نږدې ۸۳ سلنه پروګرامونه لغوه شوي چې په یو شمېر هېوادونو کې یې د بشري مرستو پر وړاندې جدي ننګونې رامنځته کړې.
