په هرات ولایت کې د روان لمریز کال له پیله تر اوسه پورې ۴۳ ابتدایې ښوونځي تاسیس شوې دي.
د دغه ولایت پوهني ریاست مسوولین وایي، یاد ښوونځي په ښار او لیرو پرتو سیمو کې تاسیس شوې چې ورسره لسګونه زره زده کوونکو ته د زدهکړو زمینه برابره شوې.
د هرات پوهنې رییس رحمت الله جابر وايي:« د روان تعلیمي کال له پیله تر اوسه ۴۳ ښوونځي تاسیس شوې چې پنځه یې دولتي او ۳۸ یې خصوصي دي. دولتي ښوونځي د هرات ولسوالیو لیرو پرتو سیمو کې تاسیس شوي چې ورسره لسګونه زره زده کوونکو ته د زدهکړو زمینه برابره شوې.»
بلخوا زده کوونکي هم خوښ دي چې نږدې ورته ښوونځي جوړ شوي او د ورته نورو استانتیاوو غوښتنه هم کوي.
زده کوونکی ارشاد وايي:« خوښ یم چې زموږ کلي کې ښوونځی جوړ شوی مخکې به لیرو سیمو ته زدهکړو لپاره تلم، خو اوس چې ښوونځی جوړ شوی نور موټر ته اړتیا نه لرم.»
یو بل زده کوونکی محمد صادق بیا وايي:« زه مخکې له دې لرې ښوونځي ته تلم لار زیاته لرې وه، زه به یوه ورځ تلم لس ورځې به بیا نه تلم اوس چې زموږ د کور نږدې ښوونځی جوړ شوی موږ لپاره ښه شو.»
بلخوا د سیمې اوسېدونکي بیا غوښتنه کوي چې یادو ښوونځیو ته دې ودانۍ جوړې او زدهکوونکو ته دې کتابونه او لیک توکي هم برابر شي.
د کرخ ولسوالۍ اوسېدونکی محمد صادق وايي:« کومه ځمکه چې موږ د پوهنې ریاست ته ورکړې تر اوسه پورې پرې ودانۍ نه ده جوړه شوې. د ښوونکو، لیک توکو او میز او څوکیو کمښت سره مخ یو. هیله لرو چې زموږ دې ستونزو ته هم رسېدنه وشي.»
د کرخ والسوالۍ یو بل اوسېدونکی خیرالله وايي: « تیرو کې موږ ستونزې درلودې زموږ ماشومانو د لارې زیاتوالي له امله نشوه کولی چې د ولسوالۍ مرکزي ښوونځی کې حاضر شي، د همدې ستونزې له امله د دې درېیو کلیو ماشومان د پوهې له نعمت بې برخې وو.»
سره له دې چې دې ولایت کې تازه پینځه دولتي ښوونځي تاسیس شوي د هرات خلکو په خبره د دې ولایت نفوس ته په کتو اړتیا ده چې دا شمېر ډېر او د ښوونځیو اړوند سرپنا او کتابونو ستونزې هم هواري شي.
