د هند یوې ورځپاڼې« ده هندو» د دې هېواد د چارواکو له قوله راپور کې ویلي، هند د د تېرې اپریل میاشتې په وروستۍ اوونۍ کې افغانانو ته په انلاين ډول د وېزو ورکولو بهیر بېرته پیل کړی.
د هند حکومت تر اوسه د وېزې د بیا پیل په اړه په رسمي ډول څه نه دي ويلي.
نوي ډيلي افغانانو ته د وېزو دغه اقدام له شاوخوا څلور کلن ځنډ وروسته بیا پیل کړی.
هندو ورځپاڼې د هندي چارواکو له قوله راپور ورکړی چې افغان پانګوال، لوبغاړي، ناروغان، محصلان او هنرمندان اوس کولی شي د هند وېزو ترلاسه کولو غوښتنه وکړي.
د راپور یوه برخه: « د هند حکومت د افغانانو لپاره د وېزو د بیا پیل په اړه رسمي اعلامیه نه ده ورکړې، خو د حکومت یوې باوري سرچینې ورځپاڼې ته ویلي، د اپریل په وروستۍ اوونۍ کې د افغانانو له لوري د وېزو اخیستلو لپاره یوه نوې انلاین بڼه فعاله کړې چې وېزې ترې د سوداګرۍ، درملنې او نورو ګټګوریو لپاره ترلاسه کېږې.»
د ورځپاڼې راپور کې دغه راز راغلي، په هند کې د افغان محصلانو مور او پلار او هغه څوک چې په دې هېواد کې ملکیتونه لري هم کولی شي دغو وېزو ته غوښتنلیکونه واستوي.
بله خوا، په هند کې مېشت افغان محصلان د نوي ډیلي د دې تازه ګام هرکلی کوي او وایي، د وېزو ورکړې ترڅنګ دې هند هلته د مېشتو افغانانو ستونزو او ننګونو ته هم رسېدنه وکړي.
په هند کې پر زده کړو بوخت شفېعالله صابري وايي: « د زده کوونکو، ناروغانو او سوداګرو لپاره د وېزې صادرولو لپاره د نوي پورتال خلاصېدل د افغانستان او هند ترمنځ د اړیکو یو ښه اقدام دی.»
تېره لړم مياشت کې د بهرنیو چارو وزارت سرپرست په کابل کې د هند بهرنیو چارو وزارت له یوه چارواکي جي پي سېنګ سره ولیدل او له هغه وړاندې يې په عربي متحده اماراتو کې د هند بهرنيو چارو وزارت له مرستيال وېکرم مسیري سره هم د کابل او نوي ډیلي پر اړيکو خبرې کړې وې.
اوس داسې ښکاري چې د دواړو لوريو ترمنځ اړيکي د عادي کېدو په حال کې دي او له همدې کبله د سیاسي چارو شنونکي د هند له لوري افغانانو ته د وېزو ورکولو پيل په نېک پال نيسي.
د نړیوالو اړیکو شنونکی سمیر انګار وايي: « د هند دولت لخوا افغانانو ته د وېزې ورکولو پیل یو نېک اقدام دی، خو د پایداره اړیکو لپاره باید سیاسي، مالي او کونسلي ستونزې په دایمې توګه حل شي.»
د نړیوالو اړیکو شنونکی نجیب الرحمن شمال وايي: « د افغانستان او هند ترمنځ دوستانه او ډېپلوماټیکې اړیکې نه یوازې د دواړو هېوادونو د خلکو او حکومتونو ترمنځ اړیکې پیاوړې کوي بلکې کولی شي د سیمې د سولې او ثبات په ټینګښت کې هم مهم رول ولوبوي.»
ځینې نور د اړيکو غوړېدا د هند او فغانستان پر ګټه بولي او د ياد هدف ترلاسه کولو لپاره له سرپرست حکومت غوښتنه کوي چې له هند سره د اړيکو پراختيا مسير جدي تعقيب کړي.
د سیاسي چارو شنونکی ادریس محمدي ځاځی وايي: « د زده کړیالانو، صحت او تجارت په برخو کې د وېزو ورکولو سره به ډېرې ستونزې حل او فصل شي او د هند او افغانستان ترمنځ به د اقتصاد، سیاست او ټولنیزو چارو په برخه کې ارتباطات نورهم زیات شي. همدارنګه دا به وکولی شي هغو امتیازونو ته افغانستان هم څو ګامونه ور نږدې کړي چې دا مهال هند په سیمه کې ترې برخمن دی.»
نوي ډيلي د مخکېني جمهوري نظام له سقوط وروسته افغانانو ته د وېزو ورکول بند کړي وو. دې هېواد په کابل کې خپل سفارت او ولایتونو کې کونسلګرۍ وتړلې او هغه زرګونه وېزې یې لغوه کړې چې د سفارت او کونسلګریو له خوا صادرې شوې وې.
