په کابل د يوه خصوصي ښوونځي زده کوونکې نجونې د خپل يو کال ارتقاء په خوشالۍ کې ترانې وايي، خو له دې ناخبره دي چې دا خوشالۍ به یوازې تر شپږم ټولګي وي او څرګنده نه ده چې له دې پورته زده کړو هیلې به يې پوره شي او که به د نورو لسګونه زره زده کوونکو په څېر نېمګړې پاتې شي.
په دې غونډه کې ديني عالم مولوي محمد اسحاق نظامي د هغې افغانې نجونې کيسه کوي چې د شپږم ټولګي له فراعت وروسته يې د خپلو آرمانو او هيلو نېمګړي پاتې کېدو په پار ژړلي.
نظامي زیاتوي:« هغه ورځ چې زموږ له لېسې تر شپږم ټولګي نجونې فارغېدلې، خپل کتابونه یې د پنځم ټولګي نجونو ته تسلیم کړل او په سلګو سلګو ژړا ترې را روانې شوې.»
دیني عالمان وايي، عصري زده کړې پر نارينه او ښځينه دواړو فرض دي او افغانې نجونې بايد له دغه اسلامي حق محرومې نه شي.
دوی زیاتوي، د اسلامي امارت له مسوولو ارګانونو غواړي چې د افغان نجونو پرمخ د هر ډول ښوونیزو بنسټونو دروازې پرانيزي.
دیني عالم محمد اسحاق نظامي په دې اړه وايي: « زه چې د خپل عقل په مایکروسکوپ کې ګورم، دا راته بلکل شرعي ښکاري، اسلامي ښکاري او ضروري هم ښکاري، ځکه الله راته وايي چې آیا برابر دي هغه کسان چې پوهېږي له هغو کسانو سره چې نه پوهېږي؟ هغه برخه چې د علم له پانګې بې برخې ده، ځکه خو زموږ هېواد په ځانګړې توګه د طب په برخه کې ډېر اشد ضرورت لري.»
بله خوا، د کابل ځايي مسوولين د هېواد د آبادۍ او پرمختګ یوازینۍ لاره زده کړي بولي او له خلکو غوښتنه کوي چې خپلو اولادونو ته د دیني او عصري زده کړو زمينه برابره کړي.
د دولسمې حوزې مرستیال حمیدالله حقاني واي: « دا وطن چې په هر رقم کېږي، باید آباد یې کړو؛ که دا د تعلیم په فضا کې وي یا هم د کانونو د استخراج په برخه کې.»
له دې سره، د ښوونځي زده کوونکي خوښ دي چې یو ټولګی پورته ارتقاء کوي او د دوی په لاس جوړ شوي وسایل نندارې ته اېښودل کېږي.
دغه زده کوونکي له سرپرست حکومته غواړي چې اسانتیاوې ورته برابرې کړي ترڅو له دې هم پرمختللي وسایل جوړ کړي.
یو تن زده کوونکی وايي: « له حکومته مې غوښتنه دا ده، که چېرې دلته د وسایلو یوه زمینه موږ ته برابره کړي، کولی شو له دې هم پرمختللي وسایل جوړ کړو.»
یو بل زده کوونکی هم ورته خبره کوي او وايي: « که ښه وسایل برابر شي، له دې ښه توکي جوړولی شو، داسې چې کورونو کې ترې ګټه واخیستل شي.»
دیني عالمان په داسې مهال د نجونو پر زده کړو ټینګار کوي چې څو ورځې وړاندې د سرپرست حکومت چارواکو په خصوصي او دولتي نیمه عالي طبي مرکزونو کې د نجونو پر زده کړو هم بندیز ولګاوه. دغه ګام له سختو کورنیو او بهرنیو غبرګونونو سره مخ شو.
