د ټولییز امنیت تړون سازمان راتلونکې جولای د افغانستان او تاجکستان ترمنځ د پولې پياوړتیا پلان عملي کوي

په داسې حال کې، چې د روسيې په ګډون تاجکستان او د منځنۍ اسيا ځينو هېوادونو له افغانستانه د احتمالي امنيتي ګواښونو په اړه په وار وار اندېښنې مطرح کړي، خو تازه د ټولییز امنیت تړون سازمان سرمنشي ټینګار کړی، چې تر راتلونکې جولای پورې د افغانستان او تاجکستان ترمنځ د ګډې پولې د پیاوړتیا پلان عملي کوي.

ایمان قلي تاسماګامبتوف د روسیې له ټاس خبري اژانس سره په مرکه کې ويلي، د دغه پلان مسوده د ټولییز امنيت تړون د دایمي شورا له خوا تصویب شوې او د غړو هېوادونو اړوند ادارو ته لېږل شوې.

که څه هم نوموړي په يادې مسودې کې د شاملو مواردو په اړه ډېر وضاحت نه دی ورکړی، خو ويلي يې دي چې د ټولییز امنيت تړون غړو هېوادونو د سويلي زون امنيت يقيني کولو لپاره په کې يو لړ ځانګړي اقدامات شامل دي.

هغه زیاته کړې:« د تاجکستان – افغانستان پولې د برخو د پیاوړتیا لپاره د ټولییز امنیت تړون د هدف نړيوال پروګرام د پلي کولو لپاره جدي کار روان دی، چې د ټولییز امنيت تړون جنوبي مسوول زون د امنیت تامینولو په ګډون په کې يو لړ ځانګړي اقدامات شامل دي.»

د ټولییز امنیت تړون سازمان سرمنشي وايي،  د دې پروګرام مسوده د دغه سازمان د دایمي شورا لخوا تصویب شوې او د همغږۍ لپاره په غړو هېوادونو کې اړوندو ادارو ته سپارل شوې ده.

هغه  دغه راز وایي، قرغيزستان او تاجکستان ته له افغانستانه احتمالي امنیتي ګواښونه متوجې دي او په دې توګه ياد سازمان اړ دی چې ترتيب شوې مسوده عملي کړي.

هغه وايي:« موږ ډېر هیله من یوو، چې د ټولییز امنیت تړون سازمان سکرتریت به وکولای شي، چې د دې کال په لومړیو شپږو میاشتو کې د دې کار پایلې وړاندې کړي.»

خو اسلامي امارت د ټولییز امنیت تړون سازمان سرمنشي څرګندونو ته په غبرګون کې وایي، د افغانستان پولې د بل هر وخت په پرتله خوندي دي او په خبره يې د دې سازمان  له لوري د تاجکستان او افغانستان ګډې پولي پياوړتيا په برخه کې هر کېدونکی اقدام بايد له کابل سره په همغږۍ وشي.

د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد وايي:« د ټولییز امنیت تړون دغه اندېښنه ردوو. الحمدالله په افغانستان کې امنیت تېڼګ دی، واحد حکومت دی. د جغرافیې هېڅ یوه برخه مو له کنټروله بهر نه ده او نه خپلسري څوک شته چې اقدامات وکړي او نه هم هېڅ هېواد ته له افغانستانه ګواښ متوجې کېدلی شي. د دوی اندېښنه پر ځای نه ده.»   

سیاسي چارو کارپوهان د ټولییز امنیت تړون سازمان یاد اقدام د نړیوالو قوانینو خلاف کړنه بولي او زیاتوي، که چېرې تاجکستان او قرغيزستان د افغانستان له خاورې اندېښنه لري له سرپرست حکومت سره دې شریکه کړي او په ګډه دې پر وړاندې مبارزه وکړي.

د سیاسي چارو  کارپوه سرور نیازی وايي:« که دوی دېوالونه کوي، که د خپلو پلو امنیت چې څومره ټینګوي دا هم د افغانستان او هم د دوی پر ګټه ده. خو دغه راز څرګندونې د دواړو هېوادونو سیاسي اړیکې خرابولی شي.»  

دا په داسې حال کې ده، چې د جدي په اتمه د تاجکستان ولسمشر له افغانستان سره پر ګډه پوله د امنیت پر لازیات ټېنکښت ټینګار کړی وه او هغه مهال امام علي رحمان په یوې غونډې کې ویلي و چې له افغانستان سره یې پر ګډه په تېر یوه کال کې ۷۵ نورې امنیتي پوستې هم جوړې کړي دي.