کارپوهان: ترهغې چې د دوحې تړون بشپړ عملي نه شي د ستونزو حل ناشونی دی

شااوخوا درې کاله وړاندې د قطر په پلازمینه دوحه کې د اسلامي امارت او د امریکا ترمنځ د سولې هوکړه لاسلیک شو، چې له مخې، یې بهرنیو سرتیرو افغانستان پرېښود او د هوکړې دواړو اړخونو په کې ژمنې وکړې.

که څه هم د هوکړې دواړه لوري یو بل د تړون پر نقض تورنوي، خو د سیاسي چارو کارپوهان وايي، دواړو خواوو د هوکړې مهم مواردو ته ژمنتیا نه ده ښودلې او که هوکړه په بشپړ ډول عملي شوې وی، نه به سرپرست حکومت له ستونزو سره مخ وی او نه به امریکا له افغانستانه انديښنې درلودې.

دوی په دې باور دي، هغه مهال چې دغه تړون د اسلامي امارت مشرانو او د واشنګټن استازو ترمنځ لاسلیک کیده، د هوکړې اجرائیوي ضمانت ته هېڅ ډول پام ونه شو، چې اوس یې د پلي کېدو په برخه کې ستونزې پیدا کړي دي.

د کارپوهانو په خبره، دغه تړون نه یوازې یوه لوري بلکې دواړو لوریو په هغه ډول چې  لازم وه، نه دی عملي کړی.

د سیاسي چارو کارپوه قریب الرحمان شهاب وايي:« د دوحې تړون لاسلیک پرمهال دواړو لوریو د تړون اجرائیوي ضمانت لپاره زیات پام نه کاوه، چې تر اوسه په دې تړون د نظارت ډله نشته، ځينې مسایل داسې دي، چې امریکا نه دي عملي کړي او همدا راز افغان حکومت هم هغه مسایل چې باید پر وخت عملي شوي وی، نه دي شوي.»

خو ځینې بیا وايي، امریکا د دوحې تړون نقض کړی او د دغې هوکړې خلاف یې پر افغانانو بندیزونه لګولي، پیسې یې کنګل کړي او همدا راز د هوکړې د مقابل لوري مشرانو نومونه یې لاهم په تورولیستونو کې ساتلي دي.

 دوی وايي، که امریکا دغې هوکړې ته ژمنه پاتې شي او خپلو اوسنیو سیاستونو ته بدلون ورکړي، داهم د کابل او هم د واشنګټن پر ګټه کار دی.

 د سیاسي چارو کارپوه مختار هاتف وايي:« امریکا د دوحې تړون نقض کړی دی، د افغانستان ملت یې له بندیزونه سره مخ کړ دی. پیسې یې کنګلې کړي، د افغانستان نظام مشرانو نومونه یې په تورلیست کې واچول.»

د تړون لاسلیک پرڅرنګوالي هم نیوکې شته  دي، چې د ډېرو په باور باید دغه تړون د درېیم ګړو کسانو پر وړاندې لاسلیک شوی وی او پر پلې کېدو یې د څارحق ورکړل شوی وی.

کارپوهان وايي، د دې لپاره چې دغه تړون په سمه توګه پلی شي او د دواړو خواو ستونزې ورسره حل شي، نو اړینه ده، چې دواړه لوري یوځل بیا خپلې ناستې له سره پیل کړي.

د خلاصون لارې شورا مشر سید اکبر اغا وايي:« د دوحې تړون لوی نقصان په دې کې وه، چې درېیم ګړي په کې موجود نه ول، که چیرې دغه تړون د درېیم ګړي پر وړاندې او نظرلاندې لاسلیک شوی وی، اوس به یې سرغړونکي ښه مالومېده، اوس خو دوی یو بل ته د ملامتۍ ګوته نیسي، نو ښه خبره داده، چې دوی دغه ناستې له سره شروع کړي او د درېیم ګړي په موجودیت کې او له هغې وروسته به ملامت  او نه ملامت ښه مالوم شي.»

ټاکل شوې  ده، چې  راتلونکې میاشت د افغانستان په تړاو د ناروې په پلازمېنه اوسلو کې ناسته جوړه شي او په دغه ناسته کې د دوحې هوکړه، چې د اسلامي امارت او امریکا ترمنځ لاسلیک شوې وارزول شي، خو له وړاندې کتونکي په دې باور دي، چې د تړون دواړه طرفونه ژمن نه دي پاتي شوي او ترهغې چې هوکړه په بشپړ ډول عملي نه شي د شته ستونزو او اندېښنو حل سخت دی.