بشري مرستې، هغه څه چې مرستندویه موسسو وخت ناوخت په دې تړاو د شمېرو په خپرولو سره په ځلونو ویلي چې شاوخوا ۲۳ میلیونه افغانان ورته اړتیا لري او د دې وضعیت د کابو کولو لپاره یې په مکرر ډول له نړیوالو د بسپنې غوښتنه کړې.
تازه د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونیسف) د یوه راپور په خپرولو سره ویلي، د طبیعي پېښو او اقلیمي بدلون له امله په روان ۲۰۲۵ زیږدیز کال کې د افغانستان ۲۲.۹ میلیونه خلک چې ۱۲ میلیونه یې ماشومان دي، بشري مرستو ته اړتیا لري.
د راپور یوه برخه: « په ۲۰۲۵ زېږدیز کال کې په افغانستان کې شاوخوا ۲۲.۹ میلیونه تنه چې له ډلې یې ۱۲ میلیونه ماشومان دي، بشري مرستو ته اړتیا لري او دې ستونزې ته د رسېدو لپاره موږ د بېلابېلو سازمانونو مرستو ته اړتیا لرو.»
خو د اقتصاد وزارت مسوولین وایي، د خوراکي توکو او نغدو پیسو وېش اقتصادي وضعیت نه شي کابو کولی او له نړیوالې ټولنې غواړي چې د پراختیایي پروژو په عملي کولو کې فعاله ونډه واخلي.
د اقتصاد وزارت ویاند حبیب الرحمن وايي: « له بېوزلۍ سره مبارزه او د هېوادوالو د معیشتي ستونزو حل په مستقیم ډول د کرنې سکټور پرمختګ، اقلیمي سمون او د کورني اقتصاد د ودې او ملاتړ لپاره په بېلابېلو برخو کې د کارموندنې فرصتونو برابرولو ته اړتیا لري. یوازې بشري مرستې نه شي کولی چې اقتصادي وضعیت کې باثباته مثبت بدلون راولي. اساسي حل لاره دا ده چې نړیواله ټولنه دې محدودیتونه لرې او مرسته کوونکي بنسټونه دې له اقتصادي لومړیتونو سره سم د پراختیايي پروګرامونو او پروژو په پلي کولو کې ونډه واخلي، ترڅو خلکو ته کاري فرصتونه برابر شي. ترڅو په تدریجي ډول پر بهرنیو مرستو د اتکا پر ځای له اقتصادي اړخه پر ځان متکي شي.»
د اقتصادي چارو یوشمېر شنونکي بیا نیوکه کوي چې د مرستو تاثیرات ځکه پیکه دي چې ډېری برخه یې بېرته د دې ادارو د مصارفو برخه ګرځي او ټینګار کوي چې نړیواله ټولنه باید د مرستو بڼه بدله کړي.
د اقتصادي چارو شنونکی نورالله عزیز وايي: « که تاسو وګورئ، د مرستو ډېره برخه پر هغو برخو تمرکز لري چې نه شي کولی بېرته پانګه ایجاد کړي. د همدې عواملو پر بنسټ، په افغانستان کې د نړیوالو مرستو تأثیرات ډېر کم دي. حاکم نظام او نړیوالې ټولنې ته په کار ده چې د مرستو بڼه بدله کړي. کله چې موږ وکولی شو مرستې په پراختیايي برخو کې مصرف کړو او دا له تولیدي اقتصاد سره مرسته وکړي، زه فکر کوم دا به د افغانستان د اقتصادي وضعیت په بدلون کې د نړیوالو مرستو اغېز فوق العاده ډېر کړي.»
له یونیسف سربېره د ملګرو ملتونو د بشري مرستو همغږي کوونکي دفتر (اوچا) هم په خپل تازه راپور کې ویلي، په افغانستان کې ۱۴ میلیونه کسان د خوړو له نه خوندیتوب سره مخ دي.
