په ساينس کې د ښځو ګډون نړيواله ورځ په ټولو هېوادونو کې په ياده برخه کې د ښځو د ونډې له تثبيت سره د همکارۍ په موخه نمانځل کېږي.
ملګرو ملتونو هم د همدې لپاره له اسلامي امارت غوښتې چې د نجونو پر تعليم او تحصيل او د ښځو پر دندو لګولي بنديزونه پای ته ورسوي.
د دې سازمان سياسي استاززولۍ( یوناما) د افغان مېرمنو کار او تعلیم د افغانستان اوږد مهاله پرمختګ او سوکالۍ لپاره مهم ګام بللی او زياته کړې يې ده چې څه باندې ۱۶۰۰ ورځې کېږي چې له شپږم ټولګي پورته د نجونو ثانوي زدکړې بندې دي.
یوناما وړاندې ویلي: « موږ په افغانستان کې په ساینس کې د ښځو ګډون ورځې له خواشینۍ سره نمانځو. ۱۶۰۷ ورځې کېږي چې نجونې له ثانوي زده کړو منع شوې دي. له ناروښانه راتلونکي سربېره، په څه باندې څلور کلونو کې ډېر فرصتونه له لاسه تللي او ښځې او نجونې په مهمو سکټورنو کې له کار کولو بې برخې دي. موږ پر حکومت غږ کوو چې د نجونو پر ثانوي زدهکړو د بندیز پرېکړه بېرته واخلي.»
اسلامي امارت د ملګرو ملتونو دې غوښتنو ته په ځواب کې تازه څه نه دي ویلي، خو وړاندې يې د نجونو پر تعليم او تحصيل لګولي محدودیتونه تلپاتې نه بلکې تر امر ثاني ځنډولې بللې دي.
خو د بشري حقونو فعالان بیا د ملګرو ملتونو غوښتنو ته په اشارې له اسلامي امارت غواړي چې د نجونو پر تعليم او تحصيل لګولی محدوديت پای ته ورسوي.
د دوی په خبره، اسلامي امارت دې افغانستان ښځو او نجونو ته د کار او تعلیم چاپېریال له اسلامي اصولو سره سم برابر کړي.
د پوهنتون استاد اسلم دانشمل وايي: « موږ بار بار یادونه کړې چې اسلامي امارت باید د اسلامي اصولو په چوکاټ کې د افغانستان ښځو او نجونو ته د ښوونځیو او پوهنتونو دروازې پرانیزي. دا به یو غوره ګام وي او په نړیوال سټېج کې به د افغانستان پر دریځ مثبت اغېز ولري.»
د ښځو د حقونو فعاله طیبه رستاقي وايي: « زده کړې یوازې یوه هیله او آرزو نه ده بلکې د ټولنې د آرام ژوند یوه برخه ده. لوستې او باسواده ښځه کولی شي خپلې کورنۍ او ټولنې ته لا غوره خدمت وکړي. له حکومت محترمانه غوښتنه کوم چې زموږ د اسلامي او فرهنګي ارزښتونو په چووکاټ کې نجونو ته هم د خوندي او باکرامته زده کړو زمینه برابره کړي.»
اسلامي امارت د ۲۰۲۲ زېږدیز کال د مارچ په ۲۳ د نجونو پر ثانوي زده کړو او د همدې کال د ډسمبر په ۲۰ یې په پوهنتونو کې د هغوی پر زده کړو محدوديت اعلان کړ.
د څلورو کالونو په تېرېدو سربېره دا لا څرګنده نه ده چې دا محدودیت به څه وخت پای ته ورسېږي، ترڅو افغان نجونو ته په بشپړه توګه د تعلیم او تحصيل زمینه برابره شي.
