د ملګرو ملتونو د سیاسي استازولۍ دفتر (یوناما) د افغان ښځو په تړاو راپو ورکړی چې په کې د افغان مېرمنو وضعیت، اندېښنو او سپارښنو ته اشاره شوې.
دغه راپور د روان کال د جنورۍ له ۲۷مې د فبرورۍ تر اتمې د هغې سروې او ټولپوښتنې ښکارندويي کوي، چې په کې په انلاین او حضوري بڼه له ۷۴۵ښځو سره د هېواد په ټولو ولایتونو کې خبرې شوي.
په راپور کې راغلي چې افغان ښځې په تېرو نږدې درېیو کلونو کې د خپلو بېلابېلو ټولنیزو حقونو او محدودیتونو په تړاو سختې اندېښمنې دي او له همدې کبله ۶۷ سلنه هغو له نړیوالې ټولنې غوښتي چې له اوسني حکومت سره د دوی تعامل کولی شي د افغان مېرمنو وضعیت لاپسې خراب کړي.
د یوناما راپور یوه برخه: « ښځې هغه وخت په اندېښنو او وېره کې شوې کله چې ترې د سرپرست حکومت د رسمیت پېژندنې په تړاو وپوښتل شول. شاخوا ۶۷سلنو ویلي، چې دغه چاره د دوی پر وضعیت د پام وړ اغېز ښندي. په اوسنیو شرایطو کې د لنډمهالي حکومت رسمیت پېژندنه کولی شي د دوی بحراني وضعیت لاپسې خراب او د دوی پر وړاندې ګواښونه لا زیات کړي.»
د راپورونو پر اساس د نړیوالې ټولنې له لوري د سرپرست حکومت رسمیت پېژندنې مسالې ته سروې شویو مېرمنو بېلابېل غبرګونونه ښودلي.
۳۲سلنه پر دوی د ټولو بندېزونو د لرې کېدو، ۲۵ سلنې د دې بندېزونو د یوې برخې د لرې کېدو په صورت کې د تعامل غوښتنه کړې؛ خو د دې برعکس ۲۸سلنه بیا په بشپړ ډول له سرپرست حکومت سره هرراز تعامل رد کړی دی.
دا په داسې حال کې ده چې د تېر کال په ورته سروې کې ۹۶سلنه ښځو په یوه غږ د دوی په وضعیت کې د مثبت بدلون له راتلو په شرط له اسلامي امارت سره د نړیوالې ټولنې د تعامل غوښتنه کړې وه.
د یوناما راپور یوه برخه : « په دې ټولپوښتنه کې ۳۲سلنه ښځو پر دوی د وضع شویو ټولو بندېزونو د لرې کېدو، ۲۵سلنه د محدودیتونو د یوې برخې د لرې کېدو، خو ۲۸سلنې بیا په هېڅ صورت کې له سرپرست حکومت سره د نړیوال تعامل غوښتونکې نه دي.»
د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد د ملګرو ملتونو ورته نظرپوښتنې پر اوسني حکومت د فشار اله بولي او وايي، دغه ډول بنسټونه د ورته نظرپوښتنو له لارې خپلو سیاسي موخو ته د رسېدا په لټه کې دي.
مجاهد له نړیوالې ټولنې غواړي، چې د رسمیت پېژندنې له قضیې سره پر ورته نظرپوښتنو د اتکا پر ځای دې، د نړیوالو اصولو پر اساس برخورد وکړي.
هغه زیاتوي: « د افغانستان اسلامي امارت غوښتنه دا ده چې د هېوادونو تعامل باید د نړیوالو اصولو پر بنسټ وي او د رسمیت پېژندنې موضوع هم د ملګرو ملتونو په سازمان کې ځانته اصول لري؛ نو د ځينو کسانو نظریات او شخصي غوښتنې د یوه هېواد په رسمیت پېژندلو پورې هېڅ تړاو نه لري او نه په کوم هېواد کې دغه ټولپوښتنې د رسمیت پېژندلو لپاره معمول دي او نه د کوم قانون پر بنسټ داسې کار کېږي.»
خو بل پلو د ښځو د حقونو برخې یو شمېر فعالانې بیا له اسلامي امارته غواړي چې د زدکړو د حق ترڅنګ افغان مېرمنو ته ټول هغه حقونه ورکړي چې په وینا یې په تېرو دوه نیمو کلونو کې ترې بې برخې دي.
د ښځو په اړه د یوناما په دې راپور کې ګډونوالو ښځو سروې کوونکو ته خپل لومړیتوبونه، له اوسني حکومت سره د نړیوال تعامل په برخه کې د دوی نظر او د ښځو د وضعیت د ښه والي په برخه کې د دوی سپارښتنې وړاندې کړي دي.
