په دغه ناسته کې پر دې ټینګار شوی دی،چې یو باوري ټولګډونه حکومت موجودیت، ملي مذاکرات او سیاسي سیسټم رامنځ ته کول،په افغانستان کې د تلپاتې سولې لپاره اړین دي.
خو د سیاسي چارو کارپوهان وايي،هغوی چې د افغانستان لپاره د ټول شموله حکومت غوښتنه کوي،په خپلو هېوادونو کې یې د داسې نظام بیلګه نه شي وړاندې کولی او دغه ډول څرګندونې یو ډول پلمه دهؤچې لویدیځوال یې د افغانستان اوسني نظام پر وړاندې مطرح کوي.
دوی وايي،لوېدیځ په افغانستان کې خپلواک او مرکزي نظام نه غواړي او اوس یې پر وړاندې دغه ډول دسیسې مطرح کوي.
د سیاسي چارو کارپوه هاتف مختار وايي:« که تاسو د نړۍ ټول حکومتونه تر څېړنې لاندې ونیسئ، ټوله نړۍ کې ټول شموله نظام شتون نه لري. دا د اروپايانو یوه پلمه ده. دوی نه غواړي،چې په افغانستان کې یو ازاد،خپلواک او یو مرکزي نظام وي ، که چیرې د ټول شموله حکومت مسله مطرح کیږي،نو باید بنسټګر یې د افغانستان اوسنی اسلامي امارت وي.»
ځینې نور بیا وايي،داسې بریښي،چې په افغانستان او سیمه کې د ځینو بدلونونو لپاره بستر جوړونه روانه ده او د دغو څرګندونو موخه هم په راتلونکې کې د پیښېدونکو عواقبو مسوولیت پر افغانانو تپل دي،چې باید اوسنی حکومت یې پر وړاندې جدي واوسي.
د سیاسي چارو کارپوه قریب الرحمان شهاب وايي:« داسې ښکاري،چې په افغانستان او سیمه کې د ځينې بدلونونو لپاره بستر سازي کیږي او له هغې وروسته د رامنځته کطدونکو پیښو له عواقبو د خلاصون لپاره هر لوری نظریات وړاندې کوي،چې په راتلونکې کې مسوولیت دوی ته نه بلکې افغانانو ته متوجه وي. دا یوازې د پردې تر مخ خبرې دي او تر شا یې نورې قضیې دي،چې باید افغانان ورته متوجه واوسي.»
اسلامي امارت بیا له وړاندې ویلي، حکومت یې ټول شموله دی او د ټولو سیمو او ولایتونو استازي یې په کابینه کې ونډه لري او له حکومته د باندې سیاسي فعالیتونه لکه په تیر کې یې چې نتیجه نه درلوده اوس هم ګټور نه دي.
په دغه ناسته کې چې ۱۵ ماده ییز پریکړه لیک یې هم درلود،په افغانستان کې پر بشري حقونو،د ښځو کار او زده کړو پر حقوقو هم ټینګار شوی دی او په دې تړاو د ملګرو ملتونو له هغه راپور هم هرکلی شوی دی،چې اسلامي امارت له حقایقو لرې بللی وه.
