واک ته د اسلامي امارت له رسېدلو نږدې درې کاله پوره کېږي خو نړیوالې ټولنې او ان ګاونډیو هېوادونو تراوسه حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی.
دغه موده تر ډېره د نړیوالې ټولنې او سرپرست حکومت ترمنځ د فشارونو په سیاست تېره شوه او نیوکه دا وه چې په افغانستان کې ټولګډونه حکومت نشته، د ښځو د کار او تعلیم لګېدلي بندیزونه پرځای پاتې دي او ځېنې هېوادونه تور پورې کوي چې افغانستان کې ترهګري ډېره شوې ده.
د اسلامي امارت مشرتابه د کوچني اختر مبارکۍ پيغام کې پر ګڼو مهمو مسایلو سربېره اسلامي نړۍ سره د اسلاميامارت د اړیکو او دریځ یادونه کړې.
د ا.ا مشرتابه د اختریز پيغام یوه برخه: « له اسلامي نړۍ سره د اسلامي امارت اړیکې د ورورۍ پر اساس ولاړې دي، ټول مسلمانان زموږ وروڼه دي، همدې اصل ته په کتو موږ مشترک دين، عقائد او باورونه سره لرو، مشترکې ګټې سره لرو، چې باید له امله یې مشترک لید لوری سره ولرو، د یو بل په درد او غم کې سره شریک واوسو او د خپل توان په اندازه یو له بل سره مرسته او همکاري وکړو. داسې یو دريځ خپلول زموږ د ټولو مشترکې ستونزې را کمولی او حل کولی شي، اسلامي امارت د همداسې یوې فضا د ایجاد غوښتونکی دی. »
د سیاسي چارو شنونکي وايي، د فشارونو سیاست ناکام دی او په کار ده چې اسلامي امارت د نړیوالې ټولنې هغه مشروع غوښتنې ومني چې د نړیوال مشروعیت او تعامل پر وړاندې خنډ دي.
د دوی په باور هېوادونه او یا دولتونه په هغو قضیو کې چې څو اړخونه او خواوې ولري هېڅ لوری پر یوبل د خپلو باورونو د جبري منلو حق نه لري او متقابلې خواوې د یو بل شرطونه په داسې ډول ومني چې هېڅ لوری په کې زیانمن نه شي.
د سیاسي چارو شنونکي عزیز معارج وايي: « پر اسلامي امارت فشارونه که هغه نړیوال دي، که د سیمې دي که د ګاونډیانو دي او که د ملګرو ملتونو دي، دا کومه ګټوره لاره نه ده او کوم خاص اغېز هم نه کوي، ځکه که یې کولی په دا درېیو کلونو کې به یې کړی وی؛ نو بهتره دا ده چې د تعامل لاره غوره شي، ستونزې د خبرواترو له لارې هوارې شي، هغه غوښتنې او شرطونه چې اسلامي امارت یې لري دې ته رسېدنه وشي او اسلامي امارت دې هم د نړیوالو مشروع غوښتنو ته غاړه کېدي او بیا هم په دې ټینګار کوم چې د فشار زیان ټول ملت رسېږي او په بل چا هېڅ اغېز نه لري.»
د سیاسي چارو شنونکی واحد فقیري وايي: « زما په نظر د دې کمبودۍ اصلي زیان د افغانستان او د افغانستان عامو خلکو ته رسېږي، ورځ په ورځ افغانستان منزوي کېږي، له نړیوال تمدن او پرمختګه وروسته پاتې کېږي؛ نو پکار ده چې ژر تر ژره دغه انزوا ختمه شي، افغانستان بېرته په جهاني ټولنه کې مدغم شي او نړۍ سره یوه مشترکه ژبه پیدا شي، زما په نظر په فشارونو او یا د انزوا په خپرولو سره د افغانستان ستونزې نه هوارېږي.»
څه باندې دوه نیم کلونه کېږي چې اسلامي امارت په افغانستان کې بیا ځلې واک ته رسېدلی؛ خو په دې موده کې یو هېواد هم سرپرست حکومت په رسمیت نه دی پيژندلی.
مسوولین بیا وايي، له سیمې سربېره د نړۍ له ګڼو هېوادونو سره مثبت تعامل لري او دغه اړیکې د نا اعلان شوي رسمیت په مانا دي.
