ټاکل شوې ده، د مسکو فارمټ ناسته،چې تر ډېره به په کې د افغانستان په تړاو موضوعات مطرح کیږي په راتلونکو څو وروځو کې جوړه شي،خو په دې ناسته کې افغان حکومت ته بلنه نه ده ورکړل شوې.
د سیاسي چارو کارپوهان وايي، ټولې هغه سیمه ییزې ناستې چې دافغانستان استازی په کې حضور ونه لري مثبتې پایلې او اغیز نه شي درلودلی او باید افغان استازونو ته په کې ونډه ورکړل شي او د بهرنیو فورمولونو پرځای افغانۍ حل لارې وړاندې کړي .
دغه راز دوی وايي، د دغو سیمه ییزو ناستو د بحث زیاته برخه د هېوادونو ترمنځ اقتصادي همغږي او سوداګریز مسایل دي،چې افغانستان د خپل جغرافیايي موقیعت په اساس په کې مهم رول لري او د افغانستان له حضور پرته داسې ناستې پایلې نه ورکوي.
د سیاسي چارو کارپوه قریب الرحمن شهاب وايي:« هغه ناستې چې د افغانستان په اړه جوړیږي او هلته د افغانستان مستقیم استازیتوب او حضور نه وي، دا مثبتې پایلېې نه شي لرلای او په داسې حالاتو کې چې افغانستان له اقتصادي ستونزو کړیږي او اقتصادي تعاملاتو ته اړتیا لري په کار داده،چې د افغانستان استازیتوب موجود وي او هغه حل لارې چې د افغانستان له ادرسه وي،هلته وړاندیز شي نه خارجي فورمولونه.»
ځينې نور بیا وايي، د نړیوالو قوانینو پر اساس هغه ناستې،چې د افغانستان په تړاو جوړیږي او افغانستان حکومت ته په کې بلنه نه ورکول کیږي، دا دافغانستان په کورنیو مسایلو کې لاس وهنه د.
دوی وايي، که نړیوال او یا هم د سیمې هېوادونو د افغانستان په تړاو پر ټول شموله حکومت بحث کوي،نو یوازې د افغانانو حق دی،چې د ځان لپاره څه ډول نظام ټاکي او باید د دغې طرحې ابتکار هم د افغانستان له اوسني حاکمیت سره وي.
د سیاسي چارو کارپوه هاتف مختار وايي:« هر هغه کنفرانس چې یا په مسکو کې کیږي او یا هم په تهران او کوم بل ملک کې که د افغانستان اوسنی نظام په کې حضور ونه لري،هغه د نړیوالو قوانینو پر اساس د افغانستان په چارو کې په غیر مستقیم ډول لاسوهنه ده. که ټول شموله موضوع په داسې کنفرانسونو کې مطرح کیږي،نو بیا باید دا طرحه افغاني طرحه وي او بنسټګر یې باید اوسنی نظام وي داسې کنفرانسونه پرته د افغانستان داسلامي امارت له حضور ډېر اغیزمن او ګټور نه دي.»
د بهرنیو چارو وزارت د اقتصادي چارو مشر شفیع اعظم بیا وايي، سیمه ییزې ناستې د سیاسي موضوعاتو ترڅنګ د هېوادونو ترمنځ پر سوداګریزې راکړې ورکړې او ترانزیت راڅرخي او په دغه برخه کې د افغانستان رول مهم دی.
اعظم وايي، ټولې هغه ناستې،چې په سیمه کې جوړیږي،د افغانستان حضور په کې کولی شي مهم رول ولوبوي او باید افغان حکومت ته په کې بلنه ورکړل شي .
هغه زیاته کړه:« د سیمې وروستۍ ناستې نه یوازې دا چې په سیاسي موضوعاتو راڅرخي بلکې تر ډېره اقتصادي موضوعات د ناستو منځ پانګه ټاکي، په دې کې د انرژۍ انتقال،سوداګریز توکو د راکړې ورکړې او له ترانزیتي لحاظه له یوبل سره د هېوادونو د وصلیدو موضوع ده او افغانستان بیا د سیمې اتصال نقطه ده او د اسلامي امارت بهرنۍ پالیسي هم اقتصاد محوره ده،نو پر دې اساس په دغو ناستو کې د اسلامي امارت ګډون فوق العاده مهم ده.»
ټاکل شوې ده،چې د مسکو فارمټ ناستې له جوړیدو وروسته په تهران کې هم د افغانستان په تړاو ناسته جوړه شي او بیا ورپسې په اندونیزیا کې د ۲۰ هېوادونو مهمه ناسته جوړه شي.
اوس غوښتنه داده،چې د تهران او اندونیزیا هېوادونو ناستو ته باید افغان چارواکې وبلل شي،چې د افغانستان استازیتوب وکړي.
