اوزبېکستاني چاروکي وايي، د اوزبېکستان، افغانستان او پاکستان ترمنځ د نوې ټرانزیټې لارې دا پروژه د افغانستان له لارې د اوزبېکستان او پاکستان ترمنځ د رېل پټلۍ د وړاندیز پر بنسټ ولاړه ده.
د دوی په خبره، د دې پروژې د پلې کولو یو اساسي هدف د منځنۍ اسیا په وچه کې ایسار هېوادونه له عرب سمندرګي سره نښلول او د منځنۍ او سوېلي اسیا ترمنځ د سوداګرۍ پراختیا ده.
د اوزبېکستان نیمه رسمي رسنۍ(ګزیتا) د دې هېواد د ټرانسپورټ مرستیال وزیر جسوربېګ له خولې په یوه راپور کې ویلي، پلان شوې لاره به له ترمز څخه افغانستان او بیا د پاکستان د رېل له شبکې سره ونښلوي.
ده وړاندې د رېل پټلۍ د غځولو او لګښت په اړه ویلي وو چې دا پروژه ښایي له ۴.۶ څخه تر ۶.۹ نهو میلیارد امریکايي ډالرو پورې لګښت ولري.
د ګزیتا رسنۍ د راپور یوه برخه کې راغلي: « د اورګاډي پټلۍ لګښت د ۴.۶ میلیارد ډالرو او ۶.۹ میلیارد ډالرو ترمنځ تخمین شوی او بشپړېدل یې پنځه کاله وخت ونیسي. دا پروژه د اوزبېکستان د هڅو لپاره په سټراټیژیک ډول مهمه ګڼل کېږي چې سوداګریزې لارې متنوع کړي او د روسیې او ایران له لارې د ټرانسپورټ دهلېزونو باندې تکیه کمه کړي.»
د اوزبېکستان د ټرانسپورټ مرستیال وزیر جسوربېګ ویلي، د ایران عباس آبي بندر هم د دوی یو انتخاب و، خو د منځني ختیځ کړکېچن حالات د دې لارې باور زیانمن کړی.
هغه زیاته کړې، د دې نوې لارې مطالعه لا د مخه پیل شوې او د دوی بل پړاو دا دی چې په څومره وخت کې څومره بودیجه برابرولی شي.
د جسوربیګ په خبره، دوی د یادې پروژې لپاره د شریکانو په لټه کې هم دي او غواړي وګوري چې دوی له دې پروژې سره څومره لېوالتیا ښيي.
بله خوا، اقتصادي شنونکي دا پروژه د افغانستان لپاره خورا مهمه بولي او وايي، د یادې پروژې په پلي کېدو سره به افغانستان د منځنۍ او سوېلي اسیا ترمنځ د اتصال په یوې نقطې بدل شي.
اقتصادي شنونکی عبدالناصر رښتیا وايي: « افغانستان کولی شي د دغو هېوادونو د اتصال په برخه کې اساسي رول ولوبوي. د مرکزي اسیا هېوادونه او په ځانګړې توګه اوزبېکستان په شدت سره علاقه لري چې د افغانستان له لارې د ایران چابهار او عباس بندر ته ورسېږي او دغه راز د افغانستان له لارې ګوادر او کراچۍ ته ځان ورسوي. کله چې دا پروژې عملي شي، افغانستان د سیمې پر ټرانزیټي څلور لارې بدلېږي، لسګونه زره کسانو ته د کار زمینه برابريږي، میلیونونه ډالر عواید راځي او بیا حکومتونه کولی شي پر دغو عوایدو خپل سټراټیژيک پلانونه عملي کړي.»
اوزبېکستان له ډېره وخته په هڅه کې دی چې له افغانستان سره خپلې سیاسي، اقتصادي او سوداګریزې اړیکې پیاوړې کړي او همدا لامل دی چې هره بله ورځ د دوی پلاوي کابل او د هېواد شمالي ولایتونو ته سفرونه کوي.
خو دا چې د دې پروژې عملي چارې به کله پیل او بشپړې شي، موجوده شرایطو ته په کتو اوس په دې اړه څه ویل ګران ښکاري، خو د اسلامي امارت چارواکي د افغانستان موجوده شرایط د داسې پروژو د پلي کولو لپاره مناسب بولي او وايي، دوی کولی شي په دې ډول سیمه ییزو تړنونو کې خپل مهم او رغنده رول ولوبوي.
