د ملګرو ملتونو د موندنو له مخې، له ايران په اخراجېدونکو افغانانو کې ډېری هغه يې ماشومان هم دي چې له اخراجېدو سره يې د زده کړو د دوام په اړه اندېښنې زياتې شوې دي.
خو د پوهنې وزارت ډاډ ورکوي چې يادو راستنېدونکو ماشومانو ته به په ښوونځيو کې د زده کړو زمينه حتما برابروي.
د دې وزارت مسوولین وايي، ماشومانو ته د زده کړو خوندي فرصت رامنځته کول يې مکلفيت دی او له توپير پرته به دا امتياز له ايران او نورو ګاونډيو هېوادونو راستنو شویو افغان ماشومانو ته هم ورکوي.
د پوهنې وزارت ویاند منصور احمد حمزه وايي: « د روان ۱۴۰۴ هجري لمریز کال له پيل راهیسې، یوازې د کابل ښار پوهنې ریاست له خوا په دوو دورو کې له ۷۰۰ کسانو د سویې د تثبیت ازمونه اخیستل شوې او له خپلو تعلیمي سویو سره سم، اړوند ټولګیو ته ور پېژندل شوي دي. دا اقدام نه یوازې د زده کړو له حق د ټولو ماشومانو د برخمنتوب مانا لري بلکې د ثبات او ملي یوالي په پیاوړتیا کې هم رغنده رول لوبوي. د یادونې وړ ده چې دا بهیر به د هېواد په ټولو ولایتونو کې پیاوړی او دوامداره وساتل شي، ترڅو ټولو راستنو شویو ماشومانو ته د زده کړو فرصتونه برابر شي.»
د پوهنې وزارت د کورنيو له سرپرستانو، اړوندو سیمهییزو مسوولینو، دیني علماوو او خیریه بنسټونو غوښتنه کړې چې په بریالۍ توګه د دې مسوولیت په ترسره کېدو کې ورسره همکاري وکړي.
خو په ايران کې ځيني مېشت کډوال چې د اخراج له ګواښ سره مخ دي وايي، د خپلو ماشومانو او په ځانګړې توګه د لوڼو د تعليم او تحصيل ناڅرګند برخليک په اړه اندېښنه لري.
دوی له سرپرست حکومته غواړي چې د هلکانو په څېر نجونو ته هم په خپل هېواد کې د تعليم او تحصيل بشپړه زمينه برابره کړي.
په ايران کې مېشته افغان کډواله لینا وايي: « باید راستنو شویو ځوانانو ته د مسلکي زده کړو کورسونه او ټولنیز خدمتونه چمتو کړي او دغه راز د زده کړو زمینه ورته برابره کړي. دا ګامونه کولی شي د هېواد له اقتصادي ودې سره مرسته وکړي او د بیا ځل مهاجرت مخه نیسي.»
د تازه خپرو شویو راپورونو له مخې، په ایران کې يو شمېر هټۍ او د ډوډۍ پخولو تنورونه پر افغانانو د خوړو او ډوډۍ له پلورلو ډډه کوي او د ایران پولیسو له لوري، له کډوالو سره په تاوتریخجن، له سپکاوي ډک او بد چلن کې هم مثبت بدلون نه دی راغلی.
د یادو اندېښنو په دوام، د نړیوالو اړیکو کارپوهان وایي سرپرست حکومت ته په کار ده چې ګاونډیو هېوادونو کې د افغان کډوالو ستونزو ته د ډېپلوماټیکو چینلونو له لارې رسېدنه وکړي او په خبره یې، سرپرست حکومت مسوولیت لري چې د هلکانو په څېر نجونو ته هم د زده کړو زمینه برابره کړي.
د نړیوالو اړیکو شنونکی سمیر انګار وايي: « اسلامي امارت ته په کار ده هغه محدودیتونه چې د تعلیم او تحصیل په اړه وضع شوي، پر دغو بندیزونو بیا ځل کتنه وکړي او ټولو ځوانانو د تعلیم او تحصیل فرصتونه برابر کړي.»
دا په داسې حال کې ده چې دوې اوونۍ وړاندې د ماشومانو د ژغورنې صندوق په یوه راپور کې وویل چې په جون میاشت کې له ایرانه نږدې۸۰ زره افغان ماشومان هېواد ته راستانه شوي چې شاوخوا ۷ زره هغه بې سرپرسته دي.
