د امریکا سنا جرګې په افغانستان کې د دې هېواد د ۲۰ کلنې جګړې په تړاو دویمه علني استماعیه ناسته هم ترسره کړه.
په دغه ناسته کې د امریکا پخوانیو لوړ پوړو چارواکو د افغان جګړې په تړاو هر اړخیزې خبرې او بحثونه وکړل.
په دې ناسته کې له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۰۸ زېږدیز کالو پورې په افغانستان کې د امریکا جګړه او د هغې د ناکامۍ عوامل وڅېړل شول.
په افغانستان کې د امریکا پخواني سفیر رایان کراکر د سنا جرګې ناستې ته په خبرو کې وویل، د افغانستان په جګړه کې د پخوانیو افغان سرتېرو قربانیو او مېړانې ته درناوی ونه شو.
کراکر په خبره، افغان سرتېرو مېړانه وکړه او قربانۍ یې ورکړې، خو د دوی هڅو ته لازم درناوی ونه شو.
کراکر زیاته کړې: « موږ باید ومنو چې د افغانستان په ۲۰ کلنه جکړه کې مو د دې هېواد د پخوانیو سرتېرو قربانۍ او مېړانه له پامه غورځولې ده. تاسو پوهېږئ چې هغوی څومره په سختو حالتو کې وجنګېدل او قرباني یې ورکړه.»
افغانستان کې د بهرنیو ځواکونو پخواني عمومي قوماندان، جنرال ډیوید بارنو بیا په افغانستان کې د امریکا د نظامي رهبرۍ د تسلسل نه شتوالی د ناکامۍ یو لامل وګاڼه.
بارنو په امریکا کې د افغان جګړې کمیسیون استماعیه غونډې ته خبرو کې زیاته کړې، د افغانستان د جګړې په لړ کې د امریکا سیاسي، ډېپلوماټیکو، نظامي او اقتصادي هڅو ترمنځ د همغږۍ نه شتوالي د دې ماموریت بري ته جدي زیان رسولی دی.
بارنو په دې اړه ویلي: « زموږ د پوځي چارو په رهبرۍ کې د تسلسل نه شتوالی هم د دې سبب شو چې موږ په افغانستان کې بریالي نه شو. زموږ په رهبرۍ کې ستونزې وې. افغانستان کې د امریکا د ۲۰ کلن حضور پر مهال ۱۵ لوړپوړي نظامي قوماندانان او ۱۲ سفیران او چارسمبالي ګومارل شوي چې ترمنځ یې د همغږۍ تسلسل د پام وړ نه و.»
همدارنګه د امریکا د نړیوالې پراختیايي ادارې(یو.اېس.اې.آی.ډي) پخوانی رییس بیا وایي، واشنګټن کې پالیسۍ جوړونکو ګومان کاوه چې په افغانستان کې د پراخو لګښتونو پوره کولو سره به مثبتې پایلې ترلاسه شي، خو وروسته څرګنده شوه چې دغې پرېکړې د افغانستان وضعیت نور هم خراب کړی.
د انډرو ناتسیوس په خبره، امریکا یوازې د افغانستان د ملي راډیو ټلویزیون د دېوال جوړولو لپاره ۲.۷ میلیونه ډالر لګولي و.
هغه په دې اړه وايي: « د امریکا پوځ او افغان سیاستوالو پرمختګ یوازې په ودانیزو پروژو کې لیده، حال دا چې ریښتینې پراختیا د بنسټونو په جوړونې او پیاوړي کولو کې ده. د امریکا لویه برخه پیسې په افغانستان کې په ودانیزو پروژو لګول شوې دي.»
له بلې خوا، په پاکستان کې د امریکا پخوانۍ سفیرې دغې غونډې ته وویل، د سنا د پوځي کمېټې ځینو غړو چې په کې د مړه شوي سناتور جان مک کین نوم هم اخیستل شوی، د پاکستان د رول په اړه اندېښنه څرګنده کړې وه او دا چې څنګه یې د ترهګرۍ د پراخېدو ملاتړ کاوه.
نانسي پاول زیاته کړې، د پاکستان پخواني پوځي ولسمشر پرویز مشرف به په خپلو لیدنو کې تل د امریکا له چارواکو غوښتنه کوله چې اسلاماباد ته دې مالي مرسته زیاته کړي.
پاول په دې اړه ویلي: « پاکستان هلته د ترهګرۍ په روزولو او ملاتړ کولو کې لاس درلود. دغه هېواد هڅه کوله چې هلته د ترهګرو ډلو ملاتړ وکړي. په دې اړه په ځلونو اندېښنه هم شریکه شوې ده.»
د امریکا په سنا جرګه کې د افغان جګړې د تحلیل استماعیه ناسته له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۰۸ کالو پورې د امریکا د پوځي ستراتیژۍ او پالیسیو ارزونې ته ځانګړې شوې وه.
د امریکا د کانګرېس له خوا د ارزونې لپاره یو کمیسیون د ۲۰۲۱ کال د ډسمبر په میاشت کې جوړ شو، ترڅو د ۲۰۰۱ زېږدیز کال له جون میاشتې څخه د ۲۰۲۱ کال تر اګست پورې په افغانستان کې په بېلابېلو برخو کې د امریکا مهمې نظامي استخباراتي پرېکړې، بهرنۍ مرستې او ډېپلوماټیکه مداخله وڅېړي.
دا کمېسیون ۱۶ غړي لري چې د افغانستان د جګړې اړوند مختلفو اشخاصو نظریات راټولوي.
افغانستان کې د امریکا جګړې د څېړنې کمیسیون لومړۍ علني ناسته د ۲۰۲۴ کال د جولای پر ۱۹ مه د ا مریکا پخوانیو سرتېرو په دفتر کې ترسره شوې وه.
