د پاکستان پوځي رژیم په افغانستان کې پر ملکي وګړو خونړیو بریدونو سربېره په خپله خاوره او تر خپل حاکمیت لاندې سیمو کې هم افغانان له جدي ستونزو او ځورونو سره مخ کړي.
په پاکستان او خیبرپښتونخوا کې مېشت افغانان وايي، یاد رژیم لا هم د افغانانو د نیولو، ځورونو او له کاروبار څخه د منع کولو هڅې جاري ساتلې دي.
د افغان کډوالو ترڅنګ د بشري حقونو نړیوالو مدافع سازمانونو او بنسټونو هم په کراتو له افغان کډوالو سره د پاکستاني رژیم روان چلن غندلی او د هغوی پر ناوړه وضعیت یې اندېښنه ښودلې.
مدافعان وايي، د پاکستان پوځي رژیم افغان کډوال په سیاسي، امنیتي او ورته نور مسایلو کې د ښکېلتیا په تور ځوروي او یا یې د اوږدې مودې لپاره زنداني کوي چې په خبره يې دا څه د کډوالۍ له نړیوالو نورمونو سره په بشپړ مخالفت کې دي.
د کډوالو حقونو مدافعنظر محمد نظري وايي: «په پاکستان کې د افغان کډوالو ستونزه یوه داسې ساده مسئله نه ده چې په بېړنۍ پرېکړې سره حل شي، بلکې دا د سیاسي مسایلو، امنیتي اندېښنو او مهاجرتي ننګونو په څېر بېلابېلو عواملو پایله ده. له همدې امله د دې ستونزې حل یوې هر اړخیزې تګلارې ته اړتیا لري. د دې وضعیت د پای ته رسولو لپاره د افغانستان، پاکستان او نړیوالې ټولنې ترمنځ همکاري ډېره مهمه ده.»
ځينې نور مدافعان بیا په دې باور دي چې د پاکستان پوځي رژیم د افغان کډوالو د بنسټیزو حقونو ورکولو ته ژمن نه دی او له همدې چارې پر کابل د سياسي فشار په توګه کار اخلي.
د کډوالو حقونو مدافععبدالرزاق عديل وايي: « د وضعیت تحلیل څرګندوي چې له افغان کډوالو سره د پاکستان اوسنی چلن له اداري مدیریت څخه د سیاسي او امنیتي ګټه اخستنې د یوې وسیلې بڼې ته اوښتی. د پاکستان اوسنی تګلاره نه یوازې د اسلام او ګاونډیتوب له اصولو سره ټکر لري بلکې د بشري حقونو نړیوالې اعلامیې له ۹ او ۱۴ مادو څخه ښکاره سرغړونه هم ده. د دغو مادو له مخې، هېڅوک نه شي کولی کډوال په خپلسرې توګه ونیسي او عادلانه محاکمې ته یې له لاسرسي بې برخې کړي. مهاجر مجرم نه دی او نه باید له هغه سره قضايي چلن وشي. د دې ناورین د حل لپاره اړتیا ده چې د پاکستان اوسنی دولت د کډوالو په تړاو د خپلو امنیتي اندېښنو او بشري اخلاقي ژمنو ترمنځ تفکیک وکړي.»
بله خوا، د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت تېره اوونۍ ویلي چې د پاکستان له بندخونو څخه ۴۲۶ افغان کډوال د دوه میاشتني زاندان له تېرولو وروسته خوشي او د سپین بولدک له لارې هېواد ته راستانه کړای شوي دي.
دغه راز، د پاکستان پوځي رژیم سره تر جګړو وروسته د وري میاشتې په ۶مه د تورخم لاره هم یوازې د راستنېدونکو پرمخ پرانستل شوه، خو ترڅو ساعتونو خلاصېدو وروسته په هماغه ورځ بېرته د پاکستان له لوري وتړل شوه چې لا تر اوسه یې د بېرته خلاصېدو په اړه هېڅ معلومات نه شته.
