د اخوا د سیاسي چارو یو شمېر کارپوهان بیا وايي،د تیر نظام حاکمیت هم افغانستان شموله نه و، خو نړیوال ورته دوه لسیزې چپ پاتې وو او د ټول ګډونه حکومت جوړولو هڅې یې ونه کړې.
د سیاسي چارو کارپوه عبدالرووف توانا وايي:« له نړیوالې ټولنې باید دا پوښتنه وشي،چې په تیرو دوه لسیزو کې یې ولې افغانستان شموله حکومت جوړ نه کړ. د قانون مداره حکومت ملاتړ یې ونه کړ او ناورین له پیدا کولو پرته یې بل کار نه و. باور لرم،چې اوس د افغانستان خلک پوهیږي،چې د نړیوالو خبرې بې مانا دي.»
یو شمیر نور بیا ټولګډونه حکومت داسې تعریف کوي،چې په ټول هېواد کې د هر قوم وګړي او د ښځو په شمول د ټولنې د بېلابېلو برخو استازي په کې ځانونه وویني.
د سیاسي چارو کارپوه خلیل احمد نادم وايي:« ټول شموله حکومت په دې مانا دی،چې د قدرت سرچینه د ټولو افغانانو په لاس کې وي، د ټولو قومونو استازي په کې وي، په ځانګړې توګه د ښځو استازي په کې وي. دا باید یوازې په مرکز کې نه وي، بلکې په ټولو ولایتونو کې همداسې وي او خلک په کې ځان وویني.»
بل پلو اسلامي امارت ددوحې د مذاکراتو پر مهال ویلي و،چې له دوی سره د یو شمیر سیاسيونو لیست شریک شوی دی،چې باید واک کې ورته ځای ورکړل شي او اوس هم د نړیوالو غوښتنه دا ده،چې د تیرو شلو کلونو سیاسي څیرې بیا تکرار شي.
د سیاسي چارو کارپوهان په دې اند دي،چې په واک کې د شاملیدوونکو څیرو او اشخاصو په اړه باید جلا بحث ته لار هواره شي.
د سیاسي چارو شنونکی قریب الرحمن شهاب وايي:« ظاهرآ طالبان او نړیواله ټولنه د ټول شموله حکومت پر تعریف باندې سلا نه ښکاري،خو په اصل کې ټول پوهیږي،چې د ټول شموله حکومت مانا دا ده،چې له طالبانو پرته نور ګوندونه او اشخاص هم په واک کې شریک شي، دا چې بیا دغه اشخاص څوک کیدای شي،په دې بحث پکار دی.»
همدا راز اروپايي ټولنې هم په افغانستان کې پر ټول ګډونه حکومت ټینګار کړی و،خو ویلي وو چې دا د هغوی دنده نه ده،چې اسلامي امارت د ټول ګډونه حکومت تعریف کړي. اسلاميامارت د سرپرست حکومت کابینه ټول شموله بللې او ټینګار لري،چې د ټولو قومونو او سمتونو استازي په کې شامل دي.
