د ملګرو ملتونو د بشري حقونو شورا په افغانستان کې د بشري حقونو او نړۍوالو قوانینو د نقض مخنیوي لپاره پر یوه نوي میکانیزم کار کوي.
ټاکل شوې دوشنبه د افغانستان پر وخت ماښام دغه شورا په افغانستان کې د هغو موندنو په اړه څېړنه وکړي، چې دغه شورا يې له نړۍوالو قوانینو او بشري حقونو څخه ښکاره سرغړونه بولي.
فرانس پرېس خبري اژانس د اروپایي ټولنې له قوله ويلي، چې ډنمارک يو پرېکړهليک او طرحه چمتوو کړې او د اروپایي ټولنې په استازیتوب پر مخ وړل کېږي. د همدې راپور له مخې، د ياد پرېکړهليک چارې به د جینوا مېشته شورا وڅېړي.
اروپایي ټولنه وايي: «موږ سږ کال له پراخو او ډېرو بحثونو او مشورو وروسته پرېکړه وکړه، چې یو ښه پرېکړهلیک وړاندې کړو، څو د عدالت یا د حساب ورکولو یو ځواکمن اړخ پکې رامنځ ته شي. موږ د افغانستان لپاره یوه خپلواکه څېړنیزه کمیټه وړانديز کړې، چې هغه به په دغه هېواد کې کلونه وړاندې معافیت او بې حسابۍ ستونزې وڅېړي.»
د دغه پرېکړهلیک په مسوده کې، چې په افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت ته اشارې شوې وایي، په دغه هېواد کې باید یوه پراخه څېړنه وشي، څو د نړۍوالو جرمونو او نړۍوالو قوانینو تر ټولو جدي سرغړونو موارد راټول شي.
اروپايي ټولنه وايي، د دې څېړنې یوه اساسي دنده به په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وضعیت بحث هم وي.
دغه ټولنه زیاتوي: «موږ به د خپلو کارونو او څېړنو په لړ کې د افغان میرمنو او نجونو پر وړاندې د سرغړونو او تاوتریخوالي پېښې هم په پام کې ونیسو. زموږ خپلواکه کمېټه به د قضایي پروسو د اسانتیا لپاره د دوسیو برابرولو دنده هم ولري. دغه میکانېزم به وکولای شي د قربانیانو شاهدۍ او کیسې له ځان سره وساتي.»
د ملګرو ملتونو بشري حقونو شورا په ناسته کې به د افغانستان لپاره د دغه سازمان ځانګړي راپورټر د دندې مودې پر غځولو هم بحث کېږي، چې ښايي یو کال نور هم په خپله دنده پاتې شي.
د چارو څارونکي بیا وایي، اروپایي ټولنه هڅه کوي، چې په افغانستان کې بشري حقونه په ځانګړي ډول ښځې او نجونې خپلو حقونو ته لاسرسی ولري. د دوی په خبره، د افغانستان او نړۍوالې ټولنې د تعامل لپاره اړتیا ده، چې دواړه غاړې له یو او بل سره ګډه ژبه پيدا او ستونزې حل کړي.
د سیاسي چارو شنونکی شهسوار سنګروال بیا وايي: « ښه خبره به دا وي چې د ملګرو ملتونو یا د بېلابېلو سازمانونو له افغانستان وېره درلوده، باید یوې پایلې ته ورسیږي، هغه ستونزې چې افغانستان یې لرې د هغې د حل یوازینۍ لاره داده، چې له ملګرو ملتونو سره یوه ګډه ژبه پیدا کړي. »
د چارو څارونکي بیا وایي، اروپایي ټولنه هڅه کوي چې په افغانستان کې له بشري حقونو سیاسي ګټه پورته کړي. په خبره یې، دلته دومره هم وضعیت ناوړه نهدی، څومره چې نړۍوال لمن ورته وهي.
د چارو یو بل شنونکی اسماعیل ځدراڼ بیا وايي: « اروپايي هېوادونه په ځانګړې توګه ډينمارک د بشر حقونو څخه سیاسي ګټه اخلي. په افغانستان کې شرعي نظام قایم دی، د ټولو افغانانو حقوق پکې خوندي ساتل شوي او موږ داسې څه نه ګورو چې د چا حق دې تر پښو لاندې شوی وي. »
واک ته د اوسني حکومت له رسېدو وروسته په پرلپسې ډول د ملګرو ملتونو او اروپایي ټولنې له خوا نیوکې کېږي، چې په افغانستان کې بشري حقونه او نړۍوال قوانین تر پښو لاندې شوې دي، خو حکومتي لوړپوړو چارواکو تل دغه ډول ادعاوې رد کړې دي.
