پوره څلورکاله وړاندې د اګست په ۳۱ مه جنرال کرېس دوناهیو د وروستي بهرنی سرتېري په توګه له افغانستانه ووت او د امريکا د پوځ مرکزي قومندانۍ د وخت قومندان فرانک مک کنزي يې د عکس په خپرولو سره په افغانستان کې د ناټو او امريکا پوځي حضور پای ته رسېدلی اعلان کړ.
د افغانستان حکومت دا تاریخي ورځ بولي او وایي، دغه ورځ دا ثابتوي چې افغان ولس چا ته تسلیمېدونکی نه دی او د خپلې خاورې دفاع لپاره له سر او مال تېریږي.
د اسلامي امارت مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي: « په همدې ورځ وروستي امریکايي عسکر هم د افغانستان له خاورې خپلې پښې سپکې کړې او دا ثباتوي چې د افغانستان خاوره او خلک نه تسخیرېدونکي او د آزادۍ لپاره تر خپل سر او مال تېر دي. دا هم ثابته شوه چې هر اشغالګر چې څومره زور او عصري وسلو سمبال زموږ په هېواد یرغل کړی، د افغانستان د مجاهدو خلکو له سخت مقاومت او جهاد سره مخ شوي او بالاخره د دوی زور، امکانات او ټکنالوژي د ایمان او قوت پر وړاندې شکست خوړلی.»
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ په تېرو څلورو کلونو کې پر پخواني ولسمشر جوبایډن له دې امله سختې نیوکې کړې چې ګني په خونړي ډول يې له افغانستانه د ځواکونو په ايستلو سره د خپل هېواد حیثيت زيانمن کړ.
خو د ځواکونو له خروج وروسته د څلور کالونو په جريان کې د افغانستان حکومت له امريکا سره د سالمو اړيکو لرلو غوښتنه کړې او اوس د دې غوښتنې ترڅنګ ترې دا هم غواړي چې د افغانستان په اړه خپل سياستونه مثبت لوري ته بدل کړي.
د اسلامي امارت مرستیال ویاند په دې اړه وايي: « داسې تاریخي ورځې زموږ راتلونکو نسلونو ته دا پیغام ورکوي چې ترهغو افغانان متحد وي او د هېواد د آزادۍ لپاره قرباني ورکوي، د هر اشغالګر برخلیک به شرمېدلې ماته وي.»
افغانستان د بهرنيو ځواکونو له خروج وروسته هم په تېرو څلورو کلونو کې د لوړو ژورو کوربه دی. د سیاسي چارو شنونکي وایي، حکومت دې له تېرو تجربو په درس اخيستنې سره د خپل پايښت لپاره د ولس مشروع غوښتنې ومني.
د سیاسي چارو شنونکی ادریس محمدي ځاځی وايي: « باید اوسنی واکمن حکومت دېته توجه وکړي چې دا راغلی ثبات، اقتصاد، سیاست، خپلواکي او ازادي وساتي، سیاست ولوبوی او د سیاست او اقتصاد مختصصینو ته لار ورکړي. یعنې د نظام ساتلو کې باید دومره جدوجهد وشي چې څومره چې د دې ازادۍ په اخیستلو کې شوی و.»
اوس اساسي پوښتنه داده چې په افغانستان کې د امریکا شل کلنې جګړې اصلي هدف څه و او افغانانو ته یې تر شا په میراث څه پرېښودل؟
د نړیوالو اړیکو شنونکی سمیر انګار وايي: « یوازې د امریکا د ناکامې پالیسۍ پایله وه. امریکا د ترهګرۍ ضد مبارزې په نوم افغانستان ته راغلې وه، خو په پای کې یو بې ثباته او مات شوی نظام افغان ولس ته په میراث پاتې شو.»
د سیاسي چارو شنونکی روح الله هوتک وايي: « د دې جګړې له امله زرګونه ملکي وګړي شهیدان شول، کورنه ویجاړ شول، میلیونونه کسان کډوال شول. دوی د بهرنیو مرستو پر بنسټ اقتصاد جوړ کړ، خو د بهرنیو ځواکونو له وتلو سره سم دا اقتصاد هم ړنګ شو. د امریکا په ملاتړ جوړ شوی نظام د فساد له امله کمزوری شو او د افغانستان اسلامي امارت د بیا واکمنېدو لپاره یې زمینه مساعده کړه.»
د بهرنيو ځواکونو له وتلو وړاندې شاوخوا پنځه کاله وړاندې له ۱۸ مياشتنيو مذاکراتو وروسته امريکا د اوسني حکومت له پلاوي سره د قطر په دوحې کې د سولې هوکړه لاسلیک کړه. خو واک ته د اوسني حکومت له رسېدو راهيسې امريکا او د افغانستان حکومت څو ځله يو بل د يادې هوکړې پر نقض تورن کړي دي.
