د روسیې په پلازمېنه کې د مسکو فارمټ اوومه ناسته د سې شنبې په ورځ پيل شوه او د اميرخان متقي په مشرۍ د افغانستان حکومتي پلاوي هم په کې رسمي ګډون کړی.
پرانسغونډه کې روسي چارواکو د بګرام پوځي اډې ته د امریکا احتمالي راتګ په تړاو اندېښنو ته جدي غبرګون وښود او د افغانستان خاورې ته يې په هره پلمه د امريکا او يا کوم بل هېواد راتګ نه منونکی اقدام وباله.
د دوی په باور، په افغانستان کې بيا د کوم هېواد پوځي حضور او يا هم په دې پلمه ورته د تجهيزاتو لېږدول د نويو سيمه ييزو بې ثباتيو او جګړو لامل کېږي.
د روسیې بهرنیو چارو وزیر سرګې لاوروف ویلي: « موږ بیا ځل پر دې ټینګار کوو چې په هېڅ صورت د افغانستان او ګاونډیو هېوادونو خاورې ته د هر درېیم هېواد د پوځي تاسیساتو لېږد په قطعي ډول نه منونکی اقدام ګڼو.»
د روسیې ټاس خبري اژانس په دې اړه یوه راپور کې ویلي، لاوروف له امریکا او لوېدیځ غوښتي چې له افغانستان سره د تقابل او بیاځل ښکېلتیا له مسیره ووځي، پرې لګولي اقتصادي بندیزونه لغو کړي او پر ځای دې يې هغه ورانۍ جبران کړي چې د تېر شلن کلن پوځي حضور پر مهال یې د افغانستان اقتصاد او تأسیساتو ته اړولي.
لاوروف دغه راز په افغانستان کې بشري وضعیت ناوړه بللی او د کابو کولو په موخه یې د مرستو سیاسي کول او د ډونرانو او مرسته کوونکو هېوادونو له لوري د هر راز سیاسي شرط تحمیلول نه منونکی بللی.
په ورته مهال، د روسیې بهرنیو چارو وزیر په مهمو سیاسي پروسو کې د افغانستان د شمولیت غوښتنه هم کړې او دا یې د سیمې د اقتصادي ودې، امنیت او پرمختګ لپاره مهم بللي.
د روسیې بهرینو چارو وزیر زیاته کړې: « موږ په دې باور یو چې د سیمې امنیت او پرمختګ په ټولو سیاسي پروسو کې د کابل ګډون او شمولیت، څو اړخیز ګډون او ګډو اقتصادي پروژو ته اړتیا لري.»
اژانس دغه راز په خپل راپور کې زیاته کړې، د مسکو فارمټ په روانه ناسته کې به د افغانستان ملي امنیت، ملي پخلاینې او له هېوادونو سره د کابل د اړیکو او تعامل پر پراخېدو هم بحثونه وشي.
د ټاس خبري اژانس راپور کې راغلي: « تمه ده چې د مسکو فارمټ ګډونوال به په افغانستان کې د ملي امنيت، ملي پخلاینې او په بېلابېلو برخو کې د کابل او سیمې هېوادونو ترمنځ د تعامل او اړیکو پراخېدو په تړاو بحث وکړي.»
د چارو شنونکي بیا د مسکو فارمټ په سږنۍ ناسته کې د افغانستان پلاوي ته رسمي بلنه او غړیتوب ورکول په خپله د کابل بهرني سیاست لپاره امتياز ګڼي.
د دوی په خبره، د بهرنیو چارو وزیر باید په دې ناسته کې ګډونوال هېوادونه د اسلامي امارت رسمیت پېژندنې ته راوبولي او له سیاسي او اقتصادي انزوا څخه د راوتنې لپاره قوي لابي ګري وکړي.
د سیاسي چارو شنونکی معین ګل څمکنی وايي: « په دې ډول ناستو کې افغانستان ته رسمي ونډه ورکول، د افغانستان د بهرني سیاست حیثیت لوړوي. دا یو مثبت بدلون دی او له امیرخان متقي څخه مو هیله دا ده چې د مسکو فارمټ غړیو هېوادونو څخه د افغانستان رسمیت پېژندنه وغواړي.»
د سیاسي چارو شنونکی عزیز معارج وايي: « ښکاره خبره ده چې دوی دا اجنډا لري چې افغانستان سره څنګه اړیکه جوړه کړي، ډېپلوماټیک تعامل څه ډول وکړي او دغه راز د امنیت او سولې په اړه به خبرې کوي، ځکه دوی ضرورت لري.»
مسکو فارمټ ناسته په لومړي ځل په ۲۰۱۷زېږدیز کال د روسیې له خوا جوړه شوه. دا ناسته د افغانستان په تړاو د ګډو بحثونو او خبرو پلټفورم دی چې موخه یې د ملي پخلاینې او سولې د هڅو چټکول ښودل شوي. افغانستان، روسیه، هند، ایران، قزاقستان، چین، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان او ازبېکستان هېوادونه د دې فارمټ غړي دي.
