له تېرو څه باندې درېیو کالونو راهیسې له ګاونډیو هېوادونو او په تېره بيا له پاکستانه د افغان کډوالو په جبر را ایستلو لړۍ پيل شوې او تر اوسه یې په بېلابېلو پړاوونو کې سلګونه زره افغانان په زور له خپلې خاورې ایستلي دي.
که څه هم د یادو هېوادونو دا پرېکړې له نړیوالو غبرګونونو سره مخ شوې، خو د ریاست الوزراء اداري مرستیال پر مشرۍ د ۱۲ کاري کمېټو له لارې د راستنېدونکو لپاره په جوړو شویو کمپونو کې د اړتیا وړ هر اړخیز امکانات او د اوسېدلو اسانتیاوې برابر شوې دي.
د اسلامي امارت مرسیتال ویاند حمد الله فطرت وايي، د راستنېدونکو هر اړخیزو ستونزو د حل لپاره په ۳۱ ولایتونو کې ۵۸ ښارګوټي په پام کې نیول شوي چې له دې جملې په ۲۵ ولایتونو کې د ۳۵ هغو طرحې د کور او ښار جوړونې وزارت له لوري بشپړې شوې او په ۸ ولایتونو کې د دې ښارګوټو د جوړولو چارې له ټولو معیارونو سره سم پیل شوې هم دي.
فطرت پهې دې اړه وايي:« د افغانستان اسلامي امارت راستنېدونکو کډوالو ته د دایمي مېشتېدنې په موخه په ۳۱ ولایتونو کې ۵۸ ښارګوټي په پلان کې درلودل چې له دې جملې یې تر اوسه په ۲۵ ولایتونو کې د ۳۵ ښارګوټو طرحې او نقشې نهايي شوې دي، د اړوند مسوولینو له لوري په ولایتونو کې د ښارګوټو جوړولو افتتاح شوې او مستحقو کسانو ته د نمرو وېشلو لړۍ ادامه لري. دغه ښارګوټي چې د کور او ښار جوړونې وزارت د ماسټر پلان له مخې ډیزاین شوي، په کې به هېوادوالو ته ټولې اړینې اسانتیاوې برابرېږي.»
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت وایي، په دې دایمي ښارګوټو کې سړکونه، فرعي لارې، ښوونځي، مدرسې، روغتیایي مرکزونه او د پاکو اوبو سیسټمونو ته ځانګړې پاملرنه شوې.
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني وايي: « د دوی د دایمي استوګنې لپاره تر اوسه پورې ۵۸ ښارګوټي په پام کې نیول شوي او د کډوالو حجم او شمېر ته په کتو، ښايي دا شمېر نور هم زیات شي. همدارنګه له هغو افغان زده کوونکو چې زده کړې ترې نیمګړې پاتې وي، رسما ً د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت له خوا پوهنې وزارت او نورو تعلیمي نهادونو ته ورپېژندل کېږي، ترڅو خپلې زده کړې بشپړې کړي. د کاري فرصتونو په برخه کې هم د راستنېدونکو مهاجرینو زده کړې او کاري مهارتونه د راستنېدنې پرمهال ثبت کېږي او بیا ورته د کار زمینه برابرېږي.»
د کډوالو د حقونو یوشمېر مدافعین راستنېدونکو ته د سهولتونو په رامنځته کولو کې د سرپرست حکومت هڅې ستایي او په خبره یې، په دې برخه کې دې د سرپرست حکومت ترڅنګ نړیواله ټولنه هم خپل مکلفیتونه ترسره کړي.
د کډاولو د حقونو مدافع عبدالرازق عدیل وايي: « د زیات شمېر افغان کډوالو بېرته راستنېدل یوه لویه ننګونه او په ورته حال کې د افغانستان لپاره یو ښه فرصت هم دی. د ښارګوټو جوړولو او له نړیوالو بنسټونو سره د همکارۍ په تړاو د اسلامي امارت هڅې د ساتنې وړ دي. د شغلي امنیت تضمین او د ژوندانه د شرایطو ښه کېدل داوطلبانه بېرته راتګ ته د کډوالو د هڅولو او اندېښنو کمولو کیلي ده.»
د کډوالو د حقونو مدافع علي رضا کریمي وايي: « په تورخم او سپین بولدک کې راستنېدونکو کډوالو ته کمپونه جوړ شوي او د ژوندانه او کار اسانتیاوې په کې چمتو شوې دي. د ښار جوړونې وزارت هم په ۲۵ ولایتونو کې د ښارګوټو جوړولو طرحې چمتو کړې دي، ټرڅو دغه کسان په کې مېشت کړي.»
بل لور ته د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت تازه شمېرې ښيي چې د روان کال د اپریل میاشتې له پیل راهیسې نږدې ۱۷۲ زره کډوال له ګاونډیو هېوادونو راستانه شوي چې ډېره برخه یې له پاکستان راغلي او په لنډمهاله کمپونو کې هر اړخیزې اسانتیاوې ورته رامنځته شوې دي.
د کډوالو او را ستنېدونکو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني په دې اړه وايي: « د روان میلادي کال د اپریل میاشتې له اول تاریخ د مې میاشتې تر ۱۲ تاریخ پورې، ۱۷۱ زره ۹۳۷ تنه مهاجران له ګاونډیو هېوادونو خپل هېواد ته راستانه شوي. له دې ډلې ۱۲۸ زره ۴۸ تنه له پاکستان، ۴۳ زره ۷۵۲ تنه له ایران او ۱۳۲۲ تنه هم له ترکیې هېواد راستانه شوي دي. د دغو راستنو شویو مهاجرینو لپاره د هېواد په سرحدي او فرضي سیمو کې لنډمهاله کمپونه جوړ شوي او په کې ټولې اړینې اسانتیاوې، روغتیايي کلینیکونه، تشنابونه،حمامونه، د پاکو اوبو او برېښنا سیسټمونه او نور اړین خدمات وړاندې کېږي.»
د مالوماتو له مخې، په ۲۰۲۳ او ۲۰۲۴ زېږدیز کالونو کې څه باندې یو میلیون کډوال بېرته هېواد ته راستانه شوي چې اسلامي امارت یې هر اړخیزو ستونزو ته رسېدنه کړې.
د کډوالو چارو وزارت مسوولین وایي، د پاکستان له مختلفو زندانونو یې تازه ۳ زره۳۷۲ تنه افغان وګړي آزاد کړي او هېواد ته یې را ستانه کړې.
