له تېرو څه باندې درېیو کالونو راهیسې په ګاونډیو هېوادونو کې افغان کډوال شکایت کوي چې پاکستاني او ایراني پولیس ورسره ناسم چلن کوي او پر زور یې بېرته افغانستان ته ستنوي.
تازه د کډوالو او بېرراستنېدونکو چارو وزارت سرپرست مولوي عبدالکبیر د جاپان له سفیر سره په کتنه کې یو ځل بیا له ګاونډیو هېوادونو غوښتي چې افغان کډوال دې پر زور له خپلو هېوادونو نه باسي او وخت دې ورکړي چې په خپله خوښه افغانستان ته را ستانه شي.
د کډوالو او راستنېدونکو چارو وزارت ویاند عبدالمطلب حقاني وايي: « هغه وویل چې ګاونډي هېوادونه دې پر زوره د افغان کډوالو د ایستلو بهیر ودروي او اجازه دې ورکړل شي چې هغوی له نړیوالو اصولو سره سم په خپله خوښه هېواد ته راستانه شي. ښاغلي وزیر زیاته کړه چې راستانه شوي مهاجرین او داخلي بېځایه شوي افغانان بشري مرستو ته اړتیا لري او په کار ده چې اړونده مرستندویه ادارې په دې برخه کې مرستې وکړي. نوموړي وویل، د مهاجرینو لپاره باید بنسټیز کارونه وشي او خپلو سیمو ته د ستنولو او سالم چاپېریال رامنځته کولو ته زمینه برابره شي.»
پاکستان او ایران هغه هېوادونه دي چې د افغان کډوالو د ځوورونې شکایتونه ترې ورځ تر بلې په زیاتېدو دي.
په پاکستان کې د کډوالو حقونو مدافعین وایي، په وروستیو کې له افغان کډوالو سره تاوتریخوالی ډېر شوی او ځينې کسان چې قانوني اسناد هم لري، ځورول کیږي.
په پاکستان کې د کډوالو حقونو مدافع ظاهر بهاند وايي: « په پاکستان کې د افغان مهاجرو او پناه غوښتونکو وضعیت په ځانګړې توګه اسلام اباد کې د اندېښنې وړ دی. د هرې ورځې په تېرېدو سره د افغان پناه غوښتونکو ستونزې نورې هم زیاتېږي. دا هم باید په یاد ولرو چې دا ځل به د پاکستان حکومت د پناه غوښتونکو د جبري اخراج په اړه تر پخوا جدي عمل وکړي. نو ویلی شم چې افغان پناه غوښتونکي په پاکستان کې له جدي ستونزو سره مخامخ دي.»
د حقوقي چارو یوشمېر شنونکي وایي، د کډوالو حقونو د څار کمېټې هم په ګاونډیو هېوادونو کې د کډوالو ستونزو ته د رسېدو په اړه عملي ګامونه نه دي پورته کړي.
دوی وايي، سرپرست حکومت ته په کار ده چې په کور دننه کاري فرصتونه زیات کړي، ترڅو افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته را ستانه شي.
د حقوقي چارو شنونکی اسماعیل ځدراڼ وايي: « واقعیت دا دی چې له افغان مهاجرینو سره ډېر زیات ظلم کېږي. افغانان د نړۍ په هر ګوټ کې مهاجر دي خو دا دوه ګاونډي هېوادونه ایران او پاکستان تل له افغان مهاجرینو سره ظلم کوي. په دغو هېوادونو کې افغانان غیر قانوني نیول کېږي، پیسې او شتمنۍ یې ترې ګرځول کېږي او پر زور یې افغانستان ته را استوي.»
د سیاسي چارو شنونکی جنت فهیم چکري وايي: « مهاجرانو ته د پناه ورکونې سازمان باید زموږ پر ګاونډیو هېوادونو ایران او پاکستان فشار راوړي ترڅو د افغان کډوالو له ځورولو، جبري اخراج او اعدامولو لاس واخلي او له نړیوالو کنوانسیونو او قوانینو سره سم، د مهاجرانو د حقونو درناوی وکړي.»
د کډوالو نړیوال سازمان مالومات ښیي چې په ۲۰۲۴ زېږدیز کال له ایران او پاکستان شاوخوا ۳.۵ میلیونه افغان کډوال بېرته خپل هېواد ته را ستانه شوي.
سرپرست حکومت وخت ناوخت د دغو کډوالو د اړتیاوو پوره کولو لپاره له نړیوالې ټولنې او مرستندویه بنسټونو د مرستې غوښتنه کړې.
