افغانستان او چین د نړۍ پر بام نښل شوي دوه داسې ګاونډیان چې اوږدې تاریخي اړیکې لري او له اوسني سرپرست حکومت سره اړیکو ته په کتو، د اوږدمهاله او نږدې اړیکو د تابیا نوم ورکړل شوی دی.
کابل کې د بهرنیو چارو وزارت دننه د افغانستان او چین ترمنځ د اړیکو ۷۰ یمې کالیزې په مناسبت جوړه شوې ناسته کې د دې وزارت سیاسي معین شېر محمد عباس ستانکزی له چین سره اړیکې تاریخي، فرهنګي او د متقابل درناوي پر بنسټ ولاړې بولي او په وینا یې، دغه اړیکې په تېرو درېیو کلونو کې لانږدې شوې دي.
ستانکزی د همدې اړیکو په پام له چین غواړي چې په نړیوالو سټېجونو کې د افغانستان له دریځ او موقف ملاتړ وکړي.
ستانکزی زیاتوي: « همدارنګه د چین له حکومت زموږ غوښتنه دا ده چې د افغانستان له موقفه او زموږ د اسلامي امارت له موقفه په ملي او بین المللي مجالسو او کنفرانسو کې موږ ته سیاسي ملاتړ راکړي. چین یو له هغو هېوادونو دی چې موږ ورسره د تاریخ په اوږدو کې هېڅ ډول سرحدي ستونزې نه لرو.»
ستانکزی اوسنی سرتاسري امنیت په افغانستان کې د ټولو هېوادونو په تېره بیا د چین لپاره د پانګونې او اقتصادي راکړه ورکړې لپاره ښه فرصت بولي او له دې هېواده غواړي چې د مس عینک او د نفتو د استخراج په څېر د لویو او کوچینو پروژو کې خپله پانګونه لا زیاته کړي.
ستانکزي ډاډ ورکړ چې اسلامي امارت نه پرېږدي افغان خاوره د چین او نورو هېوادونو پر ضد وکارول شي او له ګاونډیو هېوادونو هم د بالمثل عمل د تمې ترڅنګ، د افغانستان په کورنیو چارو کې د نه لاسوهنې غږ کوي.
د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال په دې اړه وايي: « دوی ته اطمینان ورکوو چې هېڅکله به زموږ له خاورې زموږ چینايي دوستانو او د دوی هېواد ته ګواښ واقع نه شي. هغه چینايي استازي او وګړي چې اوس افغانستان کې دي، هغوی ته به د امن فضا برابروو. موږ همدا تقاضا له نورو ملکونو او په ځانګړې توګه له ګاونډیانو هم لرو چې اجازه ورنه کړي چې د دوی خاوره د افغانستان پر ضد وکارول شي. زموږ خارجي پالیسي دا ده چې د هېڅ هېواد په داخلي چارو کې مداخله نه کوو او له نورو ملکونو، په ځانګړ ې توګه ګاونډیانو هیله لرو چې د افغانستان په داخلي چارو کې مداخله ونه کړي.»
بل پلو د چین سفیر وايي، هېواد یې د افغانستان خپلواکۍ، ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ته پوره درناوی لري او نه یوازې دا چې نه غواړي د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه وکړي بلکې په دغه هېواد کې د شخصي ګټو لټه هم نه کوي.
د ژاو شینګ په خبره، د دواړه هېوادونو ترمنځ اږدو اړیکو ته په پام، دواړه خواوې باید د یو بل ملي ګټو او اندېښنو ته درناوی او رسېدنه وکړي او متقابل سیاسي اعتماد ته لار هواره کړي.
افغانستان د چین سفیر وايي: « چین د افغانستان خپلواکۍ، حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا، د افغانانو خپلواکو انتخابونو او د دوی مذهبي باورونو، دودونو او رواجونو ته پوره درناوی لري. چین هېڅکله د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه نه کوي او نه یوازې دا چې هېڅکله په دې هېواد کې د شخصي ګټو په لټه کې نه دی؛ بلکې نه غواړي په افغانستان کې د نفوذ د پراخېدو هڅه وکړي.»
همدارنګه کابل کې د چین سفیر زیاتوي، هېواد یې د ملګرو ملتونو په عمومي ناستو کې تل د افغانستان خوا نیولې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې له افغانانو سره بشري مرستې وغځوي او د افغانستان ګنګل شوې شتمني آزاده کړي.
ژاو شینګ په دې اړه وايي: « چین د ملګرو ملتونو او نورو څو اړخیزو نړیوالو ناستو کې په قاطعیت سره د افغانستان پر ګټه څرګندونې کړې او له نړیوالې ټولنې یې غوښتي چې دې هېواد ته خپلې بشري او پراختیايي مرستې وغځوي، له سرپرست حکومت سره تعامل ته را وړاندې شي، غیرعادلانه بندیزونه لري کړي او د افغانستان ګنګل شوې شتمني آزاده کړي.»
چین د افغانستان د شپږو ګاونډیو له ډلې، له افغانستان سره څه باندې ۹۲ کیلومتره ګډه پوله لري. د دواړه هېوادونو ترمنځ ډېپلوماټیکې اړیکې په ۱۹۵۵زېږدیز کال کې په رسمي ډول پیل شوې.
له چین سره د سرپرست حکومت د اړیکو نوی باب د نورو هېوادونو پرتله نږدې او په ښه حالت کې دي. دا مهال د دواړو هېوادونو سفیران د باورلیکونو تر منظورېدو وروسته په رسمي ډول ډېپلوماټیکې چارې مخ ته وړي.
