د زابل په مرکز کلات کې د لسم نمبر په نوم ابتدایه ښوونځي زده کوونکي تر شنه اسمان لاندې زده کړې کوي.
زده کوونکي وايي، د ودانۍ نشتون يي زده کړییز بهیر ټکنی کړی او په ګرمۍ او سړې هوا کې په سم ډول زده کړې نه شي کولی.
د ښوونځي یو تن زده کوونکی محمد نظر وايي: « دلته دوړې وي، سهار چې راشو یخ وي، غرمه دوړې وي، کتابچې او کتابونه نه شو راویستی، ځکه بادونه وي. که موږ ته د ښوونځي ودانۍ جوړه شي، په ښه توګه به خپلې زده کړې وکړو، په دغه خاوره کې ناست یو. دلته غرمه بیا ډېر تېز لمر وي.»
یوه بله زده کوونکې بې نظیره بیا وايي: « دلته وخت نا وخت دومره سختې دوړې وي چې کتابونه مو باد یوسې، سترګې مو له خاورو ډکې شي، لمر تېز وي که ودانۍ راته جوړه شي ډېره به ښه شي.»
د یاد ښوونځي ښوونکي هم وايي، د ودانۍ نشتون له سختو ستونزو سره مخ کړي او له حکومته غواړي، چې د زابل ټولو بې ودانیو ښوونځیو ته ودانۍ جوړې کړي.
د لسم نمبر ابتدایه ښوونځي مدیر نذیرالله وايي: « د سرپناه لپاره ځای نه لرو، دلته ځینې وخت داسې دوړې پېښېږي، چې په تدریسي بهیر کې مو له سختو ستونزو سره مخ کوي. د ګرمۍ په موسم کې بیا د ګرمۍ له امله له ستونزو سره مخ یو او زده کوونکي تېز لمر ته ناست وي، له همدې امله تر ټاکلي وخته زده کړې نه شي کولی او اړ کېږو چې وخته یې رخصت کړو. په سړه هوا کې بیا د سهار لخوا په خپل وخت تدریس نه شو پيلولی، ځکه چې یخ زیات وي او زده کوونکي سرپناه نه لري.»
ښوونکی احسان الله احسان وايي: « زموږغوښتنه دا ده چې ښوونځي ته باید وداني جوړه شي، څو په ښه ډول درس او تدریس پرمخ یوسو، تاسې خپله اوس د ښوونځي حالات او دا ستونزې ولیدلې چې ټول زده کوونکی په لاره کې دوړو او خاورو ته ناست دي، چې دا ډېره لویه ستونزه ده؛ نو موږ ته باید ژر تر ژره یوه ودانۍ جوړه شي.»
ورته مهال د زابل ولایت د پوهنې ریاست مسوولین وايي، د اسلامي امارت او ځینو موسساتو په مرسته يي د یو شمېر ښوونځيو ودانۍ ترمیم او جوړې کړي او نږدي راتلونکې کې به د یو شمېر نورو ښوونځیو د ودانیو جوړېدو چارې هم ترسره شي.
د زابل پوهني رئیس مولوي ګل ولي متقي وايي: « په رښتیا هم زابل کې موږ د ښوونځيو ودانۍ کمې لرو، د پوهنې ریاست له لوري اته بابه ښوونځي د اسلامي امارت په بودیجه رغول شوې دي او په ټول ولایت کې مو ۴۷ چهاردیوالۍ جوړې کړې دي او ۱۵ بایه ښوونځي مو د همکارو موسسو په مرسته رغولې دي، هغه چهاردیوالې چې د یونېسف په همکارۍ جوړې شوې په دې کې د ۲۰ بایه ښوونځيو د ودانیو جوړولو اراده لرو.»
د زابل پوهنې ریاست مسوولینو د مالوماتو له مخې، دا مهال په دغه ولایت کې ۱۶۹ ښوونځي شتون لري، چې له جملې يي ۴۴ ښوونځي ودانۍ نه لري او هڅه کوي یادو ښوونځیو ته هم ودانۍ جوړې کړي.
