په داسې حال کې چې د پاکستان له لوري د افغان کډوالو د اېستلو ضرب الاجل پای ته یوازې ۱۰ ورځې پاتې دي، خو لا هم په یاد هېواد کې یو شمېر افغان کډوال شکایت کوي، چې دغلته ناوړه وضعيت سره مخ دي.
په پاکستان کې یو شمېر هغه افغانان، چې د کورونو خاوندانو یې د دې هېواد د حکومت په امر دوی ته له کورونو د وتلو امر کړی وايي، د خپل راتلونکي وضعيت په اړه اندېښمن دي او له سرپرست حکومته غواړي د وضعيت لپاره معقول حل پيدا کړي.
پاکستان کې افغان کډوال ظاهر بهاند وايي: « وروسته له لومړۍ نېټې به پاکستان کې د افغان کډوالو وضعیت نور هم کړکېچن شي، ځېنو هېوادونو دا موضوع غندلې ده. زما په اند پاکستان هېڅکله له افغانستان سره رښتیني دوستي نه غواړي او له کلونو راهیسې له افغانستان سره دوه مخی سیاست لوبوي.»
یو شمېر نور افغان هم ورته شکایت کوي او وايي، د دوی د کورونو څښتنانو ور ته له لس ورځې کم وخت ورکړی څو کورونه خالي کړي.
کډوال حاجي خوږياڼیوال وايي: « موږ د افغانستان موجوده حکومت له حمکرانانو غواړي چې د پاکستان لوړ پوړو چارواکو او یو این سي ار سره دې خبرې اترې وکړي، ناقانونه افغان کډوال دې راجسټر کړي، که نه راجسټرېږي د دوی وخت دې تمدید کړي. له یوې خوا ورښتونه دي او هوا سړه شوه او له بلې خوا د حکومت لخوا ځورول کېږي، افغانستان کې هم ورته زمینه برابره نه ده دوی هلته خپل کورونه نلري چې لاړ شي.»
خو ظاهرا د افغانانو ځورونه یوازې په پاکستان پورې محدوده نه ده، په ایران او ترکیې کې هم یو شمېر افغانان له دوی سره له کېدونکي ناوړه چلند شکايت کوي.
د کډوالو د حقونو فعالان وایي، په يادو هېوادونو کې د افغان کډوالو نیونه باید بنده او ناوړه وضعیت ته يې بايد رسېدنه وشي.
د کراچۍ په ښار کې د افغانستان کونسل سید عبدالجبار تخاري وايي: « افغانان په دې اړه اندېښمن دي چې د اکتوبر تر پایه چې کوم مهلت دوی ته ورکول شوی دا ډېر کم وخت دی او دوی نه شي کولی د خپل تګ انتظام وکړي، پر همدې بنسټ د نړیوالو غوښتنه هم له پاکستانه همدا وه چې افغانان ونه ځورول شي او دوی پرېږدي چې په خپله خوښه له پاکستانه ووځي.»
په همدې حال کې د اسلامي امارت ویاند ذبیح الله مجاهد یو ځل بیا له پاکستاني حکومته غواړي چې د افغان کډوالو پر وړاندې زور زیاتی ودروي او د کډوالۍ نړیوالو اصولو ته په پام چلن وکړي.
د مجاهد په خبره، دغه ډول پرېکړې د دواړو هېوادونو ترمنځ په اړيکو کې واټن رامنځته کولی شي.
هغه زیاته کړې:« د افغان کډوالو په اړه زموږ غوښتنه بیا هم دا ده چې باید انساني چلن ورسره وشي، د دوی په اېستلو کې له زور زیاتي کار وانه خیستل شي او و نه ځورول شي. موږ هم غواړو، چې افغانان خپل کور ته راشي، ښه ارام ژوند ولري او کډوالۍ ته د پای ټکی کېږدي. اوس مهال په ګاونډي هېوادونو کې ورسره انساني او اسلامي چلن غواړو او دا د دوی حق دی.»
دا په داسې حال کې ده، چې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت او د ملګرو ملتونو د بشري حقونو ځانګړي راپور ورکوونکي، په ګډون د دغه سازمان نورو کارپوهانو هم له پاکستانه غوښتنه کړې چې اسلامي اباد دې هغه پرېکړه لغوه کړي، چې له مخې یې څه باندې یو میلیون افغان کډوال له پاکسته اېستل کېږي.
خو پاکستان وايي، د افغان کډوالو په ګډون ټولو بهرنيو ناقانونه کډوالو ته د اېستلو په اړه ورکړل شوی مهلت د تمديد وړ نه دی او بايد چې ياد کډوال د اکټوبر تر وروستۍ نېټې له دې هېواده ووځي.
