هوايي دهلېزونه د توکو لېږدولو او په ځانګړې توګه داسې شرايطو کې د چټکو مسیرونو په توګه ځانګړی ارزښت لري چې ځمکنۍ لارې تړل شوې وي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت موندنې ښيي چې اوس مهال د تېر په پرتله د يادو دهلېزو په وسيله د صادراتو او وارداتو ګراف لوړ شوی.
د دغه وزارت ویاند اخندزاده عبدالسلام وايي، په تېر۱۴۰۳ کال کې د کابل، کندهار او بلخ هوايي ډګرونو له لارې اتريش، اردن، متحده عربي اماراتو، انډونيزيا، هند او چين ته په زياته پيمانه صادرات شوي.
جواد په دې اړه وايي: « مجموعي ارزښت یې ۲۹۲ میلیونو ډالرو ته رسېږي چې له ډلې یې ۱۲۵ میلیونه ډالره صادرات او ۱۶۷ میلیونه ډالره هم واردات دي. د افغانستان په سترو صادراتي توکو کې وچې مېوې، زعفران، وچ او لانده انځر، عناب، تور جلغوزي، نوې البسه، لاسي صنایع او نور توکي شامل دي؛ دغه راز په وارداتي توکو کې هم درمل او برېښنايي توکي شامل دي.»
جواد دا هم ویلي، په ياده موده کې د وړم ۱۴۰۲ کال په پرتله د ځمکې او هوا له لارې د سوداګرۍ کچه زياته شوې او په خبره يې دا د سوداګرۍ د مخ پر ودې حالت ښکارندويي کوي.
د صنعت او سوداګرۍ وزارت وياند په دې اړه وايي: « په ۱۴۰۳ کال د افغانستان د ټولو صادراتو کچه ۱ میلیارده ۷۸۵ میلیونو ډالرو او د ټولو وارداتو کچه ۱۱ میلیارده ۱۶۴ میلیونو ډالرو ته رسېدلې ده.»
د اقتصادي چارو شنونکي د هېوادونو ترمنځ د باور رامنځته کولو لپاره هوايي دهلېزونه مهم بولي او زياتوي چې له دې لارې د انتقالاتو خونديتوب هم تضمين کېدای شي.
د اقتصادي چارو شنونکی سېد مسعود وايي: « لومړی دا چې هوايي دهلېزونه یو ډول ټاکل شوي سیاسي باورونه رامنځته کوي. دویمه خبره دا ده چې د هېواد جیوپولټیک او جیو ستراتیژیک جغرافیايي موقعیت څرګندوي چې په حقیقت کې د آسیا د مختلفو برخو نښلول دي. درېیمه خبره هم له اقتصادي پلوه د عاید راټولونه ده. هر حرکت چې د دغو دهلېزونو له لارې ترسره کېږي، عاید راوړي.»
خو ځيني نور بيا د هوايي دهلېزونو د ګټې ترڅنګ په يادو دهلېزونو کې د لوړو تعرفو او نورو ستونزو يادونه کوي.
د اقتصادي چارو شنونکی نورالله عزیز وايي: « د هوايي دهلېزونو له لارې د توکو د قېمت اندازه ډېره لوړېږي، بله ستونزه د کارګو الوتکو نه شتوالی دی، همدارنګه په دې برخه کې کافي ستونزې او فساد شته او ترڅنګ یې لویه ستونزه د افغان توکو بسته بندي ده چې تر ډېره حده له نړیوالو معیارونو او د مارکېټ له غوښتنو سره سمون نه لري.»
افغانستان په وچه کې د راګېر هېواد په توګه د صادراتو او وارداتو لپاره د ګاونډيو هېوادونو له سمندري لارو ګټه اخلي او د افغانستان دغه تکيه د دې سبب شوې چې وخت ناوخت له انتقالاتي ستونزو سره مخ شي.
خو د يادو ستونزو په پام کې نيولو سره افغانستان له يو شمېر هېوادونو سره د چټکې سوداګرۍ په موخه هوايي دهلېزونه فعال کړل چې ځينې یې لاهم فعاليت کوي.
