افغانستان د کرنیزو منابعو له پلوه یو له بډایه هېوادونو څخه دی. د دې هېواد نږدې ۸۰ سلنه وګړي په کرنه بوخت دي او د کرنې حاصلات د اقتصادي ودې لپاره حیاتي ارزښت لري.
خو کروندګر یې د حاصلاتو د ساتنې، د تولیداتو پر وړاندې د شته خنډونو له منځه وړلو او نړیوال بازار ته يې په لوړ کیفیت د وړاندې کولو غوښتونکي دي.
افغان کروندګر وایي، د سړو خونو نه شتوالي له امله هر کال د خپلو کرنیزو حاصلاتو راټولولو پرمهال له جدي ستونزو سره مخ وي او اړ کېږي چې خپل محصولات په ارزانه بیه وپلوري.
کروندګر سیدعالم وايي: « ډېر باکیفیته جنس لرو، خو له بده مرغه سړې خونې نه شته. د دې مالي زیان هم بڼوال ته دی او هم سوداګرو ته. که چېرې موږ سړې خونې ولرو، کولی شو په بل فصل کې همدا توکي په لوړه بیه وپلورو.»
یوبل کروند ګر حضرت ګل وايي: « افغاستان یو کرنیز هېواد دی او زیاتره وګړي یې پر کرنه بوخت دي، نو د دوی د حاصلاتو د ساتلو لپاره سړې خونې ډېر مهمې دي.»
د اقتصادي چارو شنونکی عبدالجبار ساپی په سړو خونو کې د کرنيزو محصولاتو ساتل یوه اړتیا بولي او په خبره یې، که دا ستونزه حل نه شي، په اوږدمهال کې د افغانستان پر ځان بسیاینې منفي اغېز کوي.
عبدالجبار ساپی زیاتوي: « موږ په افغانستان کې د خپلو مېوو او تازه ترکاریو لپاره پر سړو خونو فکر وکړو، ترڅو د مارکېټ د ضرورت په وخت کې موږ خپل اموال، تازه مېوې او ترکارۍ ورسوو؛ هغه که داخلي مارکېټ وي او که خارجي، ترڅو هم زموږ دهقان او هم زموږ تجار متضرر نه شي. باید د مارکېټ له اړتیا سره سم، له دې سړو خونونو مارکېټ ته ورکړو او صادر یې کړو.»
افغان سوداګر هم د سړو خونو پر جوړېدو او په دې برخه کې پر پانګونې ټېنګار کوي او په وینا یې، د سړو خونو نه شتون له امله ډېر کله له مالي زیان سره مخ وي.
سوداګر محمد هاشم وهاج وايي: « کله چې زموږ د مېوه جاتو د حاصل وخت وي، تورخم بندر بندېږي، پاکستان ستونزې جوړوي، ټکسونه او مالیه زیاتوي او دا د دوی کلنی کار دی او همېشته دوی وعدې کوي خو عملي کوي یې نه. خو برعکس تراوسه زموږ له خوا په امونو، کېلو، مالټو او نور پاکستاني توکو باندې هېڅ ډول بندیز نه دی لګولی.»
په ورته وخت کې حکومتي چارواکي هم د کروندګرو دا ستونزه مني او ډاډ ورکوي چې پر وخت د رسېدنې لپاره يې ځینو ولایتونو کې عملا د سړو خونو جوړولو چارې پیل کړې دي.
د اقتصاد وزارت مسلکي معین عبداللطیف نظري وایي، د سړو خونو جوړولو هڅې روانې دي او په خبره یې ان په یو شمېر ولایتونو کې د جوړولو چارې پيل شوې دي چې ورسره به د ډېرو کروندګرو ستونزې حل شي.
د اقتصاد وزارت مسلکي معین عبداللطیف نظري زیاتوي: « که چېرې سړې خونې د کیفیت له مخې تقویه نه شي، نو ممکن زموږ حاصلات خوسا او خراب شي او په خاصو فصلونو کې به موږ ونه شو کولی په داخلي او نړیوالو بازارونو کې ترې ګټه واخلو. نو لازمه ده چې سړې خونې په ښارونو، ولسوالیو او ان په کلیوالي سیمو کې هم جوړې شي، ترڅو کولی شو د خپلو صادراتو کچه لوړه کړو.»
له کالونو راهیسې کروندګر له حکومت څخه د سړوخونو جوړولو، محصولاتو ته یې له حکومت د بازار موندنې او د اصلاحي تخمونو غوښتنه کوي، خو دغو غوښتنو ته لکه څنګه چې ښايي، پاملرنه نه ده شوې.
کروندګر وایي، د اوږدمهال لپاره کرنيز تولیدات بازار ته نه شي وړاندې کولی او د سړو خونو د نه شتون له امله پرې شوی لګښت هم نه شي پوره کولی. دوی د دې لپاره چې کرنيز محصلات يې خراب نه شي، له حکومت د سړو خونو جوړولو غوښتونه کوي.
