د ځينو نورو ولایتونو په څېر بلخ او ننګرهار هغه ولایتونه دي چې یو شمېر ښوونځي يې ودانۍ نه لري او د ښوونکو له کمښت سره مخ دي.
د ننګرهاراوسېدونکي وايي، د دې ولايت په ځينو ولسوالیو کې ښوونځي ودانۍ نه لري او زده کوونکي تر شنه اسمان لاندې په ۴۰ درجي ګرمۍ کې درس ته ناست وي.
دوی له سرپرست حکومته غواړي چې ښوونځیو ته يې ودانۍ جوړې او د ښوونکو کمښت ستونزه يې حل کړي.
د ننګرهار یو تن اوسېدونکی وايي: « دلته زموږ ښوونځیو کې ډېرې ستونزې شته دي، که څه هم ښار کې یوڅه سهولتونه شته، خو د شینوارو، خوږیاڼیو، مومندو او ځینو نورو ولسوالیو کې ستونزې بې حده ډېرې دي. هلته زده کوونکي سرپناه نه لري، په خوړونو، ډاګونو او خېمو کې لوست کوي.»
د ننګرهار یو بل اوسېدونکی وايي: « دا واقعیت دی چې ننګرهار کې د ښوونځیو ستونزه ډېره جدي ده. زده کوونکي پوره ښوونکي نه لري، کتابونه، قرطاسیه او حتا سرپناه نه لري. ولسوالۍ کې غریبي ډېره ده او خلک نه شي کولی خپلو ماشومانو ته اړین درسي مواد واخلي.»
بله خوا، بلخ ولایت کې هم خلک شکایت کوي چې د ښوونځیو د ودانیو کمښت ترڅنګ د کتابونو او ښوونکو کموالی او په ښوونځيو کې د پاکو اوبو نه شتوالی هغه ستونزې دي چې زده کوونکي ورسره مخ دي.
د فخرالدین رازي عالي لېسې آمر یارمحمد وايي: « زموږ ماشومان په دې ګرمو خېمو کې درس ته ناست دي. موږ له سرپرست حکومت غوښتنه کوو چې ژر تر ژره زموږ د ودانیو او ښوونکو غمه وخوري. زموږ هر ښوونکی درې او څلور څانګې تنظیموي او دا د دوی له وس تېره خبره ده. زموږ ډېر ښوونځي د انګړ دېوالونه هم نه لري، هغه هم باید جوړ شي.»
د بلخ ولایت اوسېدونکی وايي: « زموږ ښوونځی احاطه او د څښاک پاکې اوبه نه لري. همدارنګه ۱۴ درسي څانګې لري او د دې لپاره یوازې ۴ ښوونکي دي، دا موږ څه ډول ورسوو؟ دا زموږ د ښوونځي لویې ستونزې دي.»
د بلخ ولایت یو تن زده کوونکی وايي: « موږ ښوونکي نه لرو او غواړو دلته ښوونکي راشي. موږ اوبه نه لرو او ګرمي ډېره ده، غواړو موږ ته تعمير جوړ شي.»
په ورته مهال، د پوهنې وزارت مسوولین وايي، په تېرو شاوخوا څلورو کالو کې يې د پلازمېنې کابل په شمول په ټولو ولایتونو کې ۱۱ سوه ښوونځيو او مدرسو ته نوې ودانۍ جوړې کړي او په خبره يې، هڅه کوي چې هغوی لرې پرتو سيمو ته هم د زده کړو بهیر وغځوي چې له تېرو څو کالو راهيسې له تعليم بې برخې پاتې دي.
د پوهنې وزارت ویاند منصور احمد حمزه وايي: « دغه ودانۍ د وزارت له بودیجې، همکارو موسسو، ملي سوداګرو او علم دوست خلکو په مالي ملاتړ جوړې شوې دي. په دې لړ کې له ۱۱ سوه زیاتو ښوونځیو او مدارسو لپاره نوې معیاري ودانۍ جوړې شوې دي. همدارنګه د ۳ زرو هغو ښوونځیو ودانۍ بېرته رغول شوې دي چې د جګړو او طبیعي پېښو له امله زیانمنې شوې وې.»
د پوهنې وزارت د چارواکو په خبره، اوس هم د ځينو ښوونځیو د ودانیو پر رغولو او جوړولو کار روان دی او ترڅنګ به يې د ښوونځيو نورې ستونزې هم حل شي.
