پر افغان خاوره د پاکستان پوځي رژیم د تېري په تړاو د نویو ارزونو تازه موندنې خپرې شوې دي.
دا ځل د «روا داري» په نوم د بشري حقونو برخه کې فعالې ادارې پر افغان خاوره او ملکیانو د ترسره شویو بریدونو پایلې او له کبله یې رامنځته شوي زیانونه ارزولي.
دغې څېړنه چې د تېر ۲۰۲۴زېږدیز کال د ډسمبر له لومړۍ د روان ۲۰۲۶ کال د جون تر وروستۍ نېټې پورې پر افغان خاوره د پاکستان پوځي رژیم بریدونه څېړلي، ښيي چې په دغو بریدونو کې نږدې ۱ زره ۲۰۰ ملکي افغانانو ته مرګژوبله اوښتې.
د دغو بریدونو له امله شاوخوا ۲۹زره کورنۍ بېځایه شوې او له عبادت ځایونو سربېره یې ښوونیزو او روغتیايي مرکزونو ته جدي زیانونه اړولي.
روا داري په خپل راپور کې زیاته کړې: « په دې اړه د څېړنو موندنې ښيي چې په دې موده کې د پاکستان پوځ پر خوست، پکتیا، پکتیکا، نورستان، ننګرهار، کندهار، هلمند او کابل ولایتونو ګڼ بریدونه کړي چې په پایله کې یې ۱۱۸۷ تنه عامو افغانانو ته مرګژوبله اووښتې. همدارنګه، څه باندې ۲۹زره کورنۍ بېځایه شوې او سلګونه کورونه، روغتیايي مرکزونه، ښوونځي، جوماتونه او عامه تاسیسات په بشپړ او قسمي ډول ویجاړ شوي دي.»
د دې څېړنې له مخې، د تېرې مارچ په ۱۶مه په کابل کې د امید په نوم د روږدو کسانو د درملنې پر مرکز برید چې په کې نږدې څلور سوه تنه عام افغانان شهیدان او کابو ۲۰۰ تنه نور ټپیان شول؛ تر ټولو بوږنوونکې پېښه یاده شوې او وايي، دا برید د بشر نړیوالو اصولو خلاف جنګي جنایت بلل کېدای شي.
موندنې ښيي چې دغو بریدونو نه یوازې دا چې په فزیکي ډول پراخې قربانۍ اخستې بلکې ترڅنګ یې په زیانمنو شویو سیمو کې د خلکو رواني امنیت ګډوډ کړی او ژورې ټولنیزې او اقتصادي منفي اغېزې یې پرځای پرې اېښې دي.
روا داري زیاته کړې: « شواهد ښيي چې د پاکستان د پوځي رژیم د بریدونو اغېزې یوازې تر انساني تلفاتو او مادي زیانونو محدودې پاتې نه دي بلکې پر قربانیانو، د هغوی پر کورنیو او ټولنو یې پراخ رواني، ټولنیز او اقتصادي اغېزې ښندلي.»
تر دې وړاندې د بښنې نړیوال سازمان هم د پاکستان د بریدونو په تړاو راپور کې د ترسره شوي جنګي او بشري جنایت په اړه د څېړنو غوښتنه کړې وه.
دې سازمان په ملکي سیمو، روغتونونو او عامه استوګنیزو کورونو ترسره شوي بریدونه د نړیوالو بشري قوانینو خلاف عمل بللی و او د پاکستان هغه ادعاوې یې رد کړې دي چې کواګي په امید روغتون برید کې یې د وسلو او مهماتو مرکز په نښه کړی.
شنونکي هم د پاکستان د تېرو بریدونو په تړاو د ښکېلو نړیوالو ادارو او سازمانونو د پلټنې او بې پرې څېړنو غوښتنه کوي.
د حقوقي چارو شنونکی اسماعیل ځدراڼ وايي: « په هېڅ قانون کې داسې څه نه شته لکه دوی یې چې ترسره کوي، دا وحشت دی، بربادي او ظلم دی. نه نړیوال قوانین او نه هم اسلامي قوانین دا ډول بریدونو ته اجازه ورکوي.»
دا داسې مهال ده چې پاکستان همدا تېره میاشت د جون په ۲۹مه د پکتیا په څمکنیو او د کونړ او خوست پر ځینو برخو بریدونو کې نږدې ۲۴ تنه عام افغانان شهیدان او ۱۶۳ تنه نور ټيپان کړل چې په کور دننه او بهر سخت وغندل شول.
