د ایران ولسي جرګې د ملي امنیت او بهرني سیاست کمېسیون غړی یعقوب رضازاده په يوې مرکه کې ادعا کړي، چې د افغانستان او پاکستان حکومتونه په خپلو سرحدونو ډېر کم څار او کنټرول لري.
نوموړي تور پورې کړی، چې له افغانستانه ایران ته نشهیي توکي قاچاق کېږي او له اسلامي امارت یې غوښتي، چې د نشهیي توکو پر وړاندې جدي اقدامات وکړي.
هغه زیالته کړې:« د افغانستان او پاکستان پر پولو باندې حاکمیت د دغو دوو هېوادونو د حکومتونو په لاس کې نه دی او که وي، نو ډېر کمزوری دی او ترهګرې ډلې په کې مېشتې دي. دغه راز ویلی شم، د افغانستان له خاورې د نشهیي توکو قاچاق کېږي، چې باید مخنیوي کې يې جدي اقدامات وشي.»
د سیاسي چارو تحلیل کوونکی ادریس محمدي ځاځی وايي:« د نشه يي توکو کنټرول لپاره څو حل لارې دي، یو دا ده چې بزګرانو ته بدیل ورکړل شي، ترڅو وکړی شي، راتلونکې کې هم دغه کښت زړه ښه نه کړي. دویم پر نشه يي توکو د روږدو کسانو درملنه ده. درېیمه د قاچاقبرانو هغه که په داخلي سطحه دي او که په نړیواله سطحه باندې دي، چې له افغانستانه سرچېنه اخلي، باید مخنیوی یې وشي او ورته رسېدنه وشي او وکولی شي چې عمده بڼه باندې دغه مبارزه وګټي، لکه څنګه چې تقریبا تر ۹۵ سلنې پورې د افغانستان اسلامي امارت په دې کې بریالی راغلی دی.»
سرپرست حکومت د ياد ايراني چارواکي د څرګندونو په غبرګون کي وايي، د افغانستان پولې تر بل هر وخت خوندي شوي او په خبره یې د نشهيي توکو د قاچاق مخنیوي لپاره مبارزه دوه اړخیزه همکاریو ته اړتیا لري.
د اسلامي امارت د ویاند مرستیال حمدالله فطرت وايي:« له ایران سره پر پوله د افغانستان اسلامي امارت امنیتي او دفاعي ځواکونه د پولو امنیت ته متوجې دي او له دې اړخه دوی ته کوم امنیتي ګواښ نه شته دی. البته د قاچاق موضوع چې پر نړیواله کچه د هېوادونو ترمنځ یو ګډ ګواښ دی او په ټولیز ډول د دغه ګواښ له منځه وړل یو ناشونی کار برېښي، خو په دې برخه کې هم د افغانستان اسلامي امارت له خپل اړخه د قاچاق مخنیوي په برخه کې لازم او جدي اقدامات ترسره کړي دي. موږ د ایران له اسلامي جمهوریته غواړو چې د قاچاقبرو د قاچاق مخنیوي په برخه کې دې هم په خپله خاوره کې د قاچاقبرو د تګ راتګ د مخنیوي په موخه اړین اقدامات ترسره کړي.»
له دې سره د سیاسي چارو تحلیل کوونکي د نشه یي توکو پر وړاندي د سرپرست حکومت مبارزه ستایي او له سرپرست حکومت او نړیوالو بنسټونو غواړي، چې د بدیل معیشت په برابرولو کې له کروندګرو سره همکاري وکړي.
د سیاسي چارو تحلیل کوونکی توریالی ځاځی وايي:« تر کومه وخته پورې به د نړیوالو او ګاونډیو هېوادونو نېوکو باندې خبرې کوو، خو همدغو نړیوالو او ګاونډیو هېوادونو دا زموږ په هېواد کې هماغه جنګي جنایتکاران، قتل، غارت، چور، چپاول، بې حیثیتي، بې عزتي، حاکمه نه کړله؟»
دوې اوونۍ وړاندې د ریاستالوزرا سیاسي مرستیال مولوي عبدالکبیر ويلي ول، چې هېڅ څوک د نشه يي توکو د کښت، تولید او قاچاق اجازه نه لري.
نوموړي له مسکراتو او نشه يي توکو سره د مبارزې عالي کمېسیون په لومړنۍ غونډه کې ویلي، چې د دغه کمېسیون له جوړېدو موخه، د بزګرو لپاره د بدیل کښت پيدا کول او پر نشهيي توکو د روږدو کسانو درملنه ده.
